Historia
Wieża mieszkalna Garraunboy zbudowana została w późnym okresie średniowiecza, na fali wielkiej popularności, jaką cieszyły się ufortyfikowane domy wieżowe na terenie prawie całej Irlandii. W 1583 roku Garraunboy stanowiło własność niejakiego Hugha Walla (Falltagha) of Dunmoylin, który dołączył do drugiego buntu Desmonda, wszczętego przez dynastię FitzGeraldów przeciwko rządom angielskim. W 1615 roku wieżę posiadać mieli członkowie rodziny Stephenson of Dunmoylin, którzy utracili ją w 1655 roku, na skutek konfiskaty i angielskich represji po kolejnym powstaniu. Być może w trakcie walk wieża została uszkodzona, co doprowadziło do zawalenia jej czołowej części i ostatecznie do porzucenia.
Architektura
Wieża zbudowana została w zasadniczo płaskim terenie, naznaczonym jedynie gdzieniegdzie lekkimi pagórkami. Wzniesiono ją na planie prostokąta o długości około 14 metrów i szerokość 9 metrów. Była więc budowlą o sporych rozmiarach i masywnej, wysokiej bryle. Brak naturalnych przeszkód terenowych wymusił budowę zewnętrznych obwarowań, w postaci ściśle opinającego wieżę zewnętrznego muru, obejmującego obszar o wymiarach 19,2 x 25 metrów. Mur ten w narożnikach wzmocniono podkowiastymi basztami o zewnętrznej średnicy około 4-5 metrów, wszystkimi ustawionymi pod skosem w stosunku do sąsiednich kurtyn. Zarówno wieża, jak i zewnętrzny mur, zbudowane zostały z łamanego wapienia i gruzu, przy wykorzystaniu dokładnie opracowanych ciosów do wzmocnienie narożników samej wieży.
Otwory okienne wieży były bardzo wąskie i na wyższych piętrach stosunkowo wysokie. Na elewacjach porozmieszczane zostały nieregularnie, nie w osiach. Mniej ważne pomieszczenia doświetlały proste, rozglifione do wnętrza szczeliny. Sale na piętrach miały okna z zamknięciami typu ośli grzbiet. W ośli grzbiet zamknięto nawet strzelnice, przeprute w samych narożnikach budynku, gdzie miały eliminować martwe punkty ostrzału. Otwór wejściowy do wieży znajdował się pośrodku elewacji południowej na poziomie gruntu. W ścianie wschodniej w przyziemiu umieszczono czworoboczny otwór wylotu kanału latrynowego.
Wnętrze wieży podzielone było na pięć kondygnacji. Układ przestrzenny powielał często spotykany w regionie schemat, według którego masywną ścianę czołową (wejściową) wypełniała spiralna klatka schodowa oraz umieszczone jedna nad drugą wąskie komory o pomocniczym i obronnym przeznaczeniu (w przyziemiu znajdował się przedsionek i sąsiednia komora strażnika lub odźwiernego). Główna przestrzeń w obrębie murów wieży zajmowana była przez pojedyncze duże pomieszczenia. Cztery pierwsze z nich przykryte były drewnianymi stopami, a przedostatnie piętro sklepieniem kolebkowym.
Stan obecny
Wieża zachowała do czasów współczesnych prawie całą bryłę, za wyjątkiem korony murów z przedpiersiem i zewnętrznej części masywnej ściany południowej. Zawalenie tej ostatniej w dość ciekawy sposób ujawnia obecnie przekrój przez klatkę schodową i komory, które znajdowały się w grubości muru czołowej ściany. Z powodu zniszczeń brakuje portalu wejściowego wraz z przedsionkiem, ale w pozostałych elewacjach przetrwały liczne pierwotne otwory okienne i strzeleckie. Co więcej po stronie zachodniej zachował się odcinek zewnętrznego muru obronnego wraz z jedną narożną basztą i dolnymi fragmentami kolejnych. Zabytkowa budowla znajduje się na terenie prywatnej posesji, do jej zobaczenia może więc być wymagana zgoda właścicieli.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Donnelly C.J., A Typological Study of the Tower Houses of County Limerick, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, 129/1999.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.
Westropp T.J., The Ancient Castles of the County of Limerick (Western Baronies), „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 26, 1906/1907.