Historia
Forma wieży Foulkscourt wskazywałaby, że została zbudowana w późnych latach XV wieku lub na początku XVI stulecia. Jej fundatorami miał być ród Butlerów, choć nazwa dóbr ziemskich wskazywałaby na pochodzenie od niejakiego Fulca, którym mógł być Fulco de la Frene, anglo-normański rycerz związany z innymi dobrami na terenie hrabstwa Kilkenny (np. Foulksrath). W okresie wczesnonowożytnym jej właścicielami miała być rodzina Hely, która przypuszczalnie weszła w posiadanie Foulkscourt po upadku powstania irlandzkich katolików z lat 40-tych XVII wieku i wojskowej interwencji angielskich oddziałów Olivera Cromwella. Do porzucenia wieży dojść mogło w XVIII stuleciu.
Architektura
Wieżę mieszkalną i towarzyszące jej zabudowania usytuowano na rozległym plateau po wschodniej stronie rzeki Goul, gdzie wytyczono dziedziniec o wymiarach około 60 x 50 metrów, otoczony kamiennym murem obronnym z trójkondygnacyjnym budynkiem bramnym po stronie wschodniej. Wieżę zbudowano na planie prostokąta o wymiarach 13 x 8,8 metra. Jej mury najgrubsze utworzono oczywiście na poziomie przyziemia, ale w części cokołowej uzyskały one jedynie lekko pochyłe ściany (ang. batter). Wieżę wzniesiono z kamienia łamanego i gruzu, uzupełnianego w narożnikach dokładnie opracowanymi ciosami, wykorzystanymi także do utworzenia detalu architektonicznego. Korona murów pierwotnie zwieńczona była przedpiersiem, zapewne wyposażonym w blanki.
Pierwotne otwory okienne wieży operowały formami najczęściej spotykanymi w irlandzkich domach wieżowych z przełomu XV i XVI wieku. Mniej ważne pomieszczenia doświetlały proste, fazowane od zewnątrz szczeliny. W przyziemiu mogły one pełnić rolę strzelnic, gdyż były rozglifione z poszerzającą się dolną częścią. Rolę strzelnic mogły też odgrywać na piętrach szczeliny przeprute w samych narożnikach wieży. Pomieszczenia mieszkalne doświetlały wąskie i wysokie okna z zamknięciami półkolistymi i z oślimi grzbietami. Na najwyższym piętrze reprezentacyjnym miały one formę dwudzielną w czworobocznym obramieniu. Otwór wejściowy utworzono w przyziemiu w krótszej ścianie wschodniej. Tamtejszy portal zamknięto ostrołukiem i sfazowano. W jego uskok zapewne chowana była żelazna krata, po zamknięciu blokowane łańcuchem przeciągniętym przez otwór w ościeżu. Ochronę wejścia uzupełniać mogły mocne drzwi, które zwyczajowo blokowano ryglem.
Wnętrze wieży podzielone było na pięć kondygnacji, z których jedna przykryta była sklepieniem kolebkowym, a pozostałe drewnianymi stropami, za wyjątkiem najwyższego piętra, które mogło być otwarte na więźbę dachową. Podział przeprowadzono w ten sposób, że dwie najniższe, rozdzielone stropem kondygnacje pełniły funkcje gospodarcze i pomocnicze, dwa kolejne, również rozdzielone stropem piętra pod sklepieniem były mieszkalne, a na solidnej podstawie kolebki znajdowała się reprezentacyjna aula (ang. hall), ze względu na zmniejszenie grubości muru mająca największe wymiary. Przestrzeń użytkową tradycyjnie uzupełniały komory i korytarze w grubości murów wieży.
Stan obecny
Wieża jest dziś niezamieszkaną i niezadaszoną ruiną, zachowaną prawie w pełnej wysokości, za wyjątkiem zanikłego w dużej części przedpiersia. W jej murach widocznych jest wiele oryginalnych otworów okiennych i strzeleckich oraz zamurowany obecnie pierwotny portal wejściowy. Wejście w przyziemiu sąsiedniej ściany utworzone zostało wtórnie, podobnie jak duże prostokątne okna, przebite lub powiększone w miejscu pierwotnych. W pobliżu wieży zachował się także fragment otaczającego ją niegdyś muru obronnego oraz budynek bramny. Całość znajduje się z dala od publicznej szosy, prawdopodobnie na terenie prywatnej działki.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
O ’Kelly S., The Place-Names of County Kilkenny, Kilkenny 1985.
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.
Sherlock R., The evolution of the Irish tower-house as a domestic space, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 111C/2011.