Historia
Wieża mieszkalna po wschodniej stronie kościoła parafialnego miasta Fethard zbudowana została prawdopodobnie w późnych XV wieku, przypuszczalnie jako siedziba miejscowego duchowieństwa. Możliwe też, że odbywały się w niej sądy, jakim od końca XV wieku przewodniczyli w Fethard earlowie Ormond. W XVII stuleciu wieża stanowiła już własność lokalnej bogatej rodziny Everard, po tym gdy ostatni przeor dublińskiego szpitala św. Jana, sir Thomas Everard, po kasacie przytułku zakupił ziemię w Fethard. On lub jego następcy dokonali pod koniec XVI wieku i w XVII stuleciu częściowej przebudowy wieży, polepszającej standard mieszkalny (między innymi zwieńczono mury wieży kominem dla nowo wstawionych kominków). Budynek prawdopodobnie podupadł w XVIII wieku wraz z całym miastem, uniknął jednak wyburzeń, jakie przeprowadzano w XIX stuleciu, w czasie poprawy koniunktury i wznoszenia nowych domów.
Architektura
Wieża wzniesiona została po wschodniej stronie cmentarza parafialnego kościoła św. Jana. Jej wschodnia fasada zwrócona była w stronę wąskiej ulicy, za dwoma ostrymi zakrętami wiodącej do jednej z bram miejskich i ku przeprawie przez rzekę, a od północy połączonej z placem targowym. Zachodnia elewacja wieży skierowana była natomiast na tylny ogród z zabudową gospodarczą. Od południa wieża sąsiadowała z niższym budynkiem, również powstały w średniowieczu. Dłuższa oś wieży została zorientowana na linii północ – południe. Na tym samym kierunku poziom terenu dość mocno opadał w stronę rzeki na południu.
Główne wejście do budynku znajdowało się w północnej części ściany wschodniej na poziomie gruntu. Jego ochronę oprócz ryglowanych drzwi stanowił otwór mordowni, przebity z górnej kondygnacji nad przedsionkiem. Pierwotne otwory okienne w dolnych kondygnacjach były proste, szczelinowe, rozglifione do wnętrza. Większe okna o czworobocznych obramieniach, być może oryginalnie zamknięte popularnymi na przełomie XV i XVI wieku łukami w ośle grzbiety, znajdowały się na górnych piętrach. W koronie murów prawdopodobnie funkcjonował chodnik straży, otaczający dwuspadowy dach najwyższej kondygnacji.
We wnętrzu wieży przyziemie było przykryte sklepieniem kolebkowym i prawdopodobnie przeznaczone do celów handlowych lub gospodarczych. Było na tyle wysokie, że pod nim wstawiono jeszcze drewniany strop, wydzielający półpiętro. Druga główna kondygnacja miała charakter mieszkalny, gdyż znajdowała się w nim latryna, południowy kominek i mała umywalka tuż za drzwiami. Dostęp do tego pomieszczenia prowadził zewnętrznymi schodami, które znajdowały się z tyłu posesji. Nie było natomiast bezpośredniego połączenia między przyziemiem a piętrem, co było cechą wspólną z co najmniej jeszcze jedną miejską wieżą mieszkalną w Fethard (ang. Edmond’s Castle).
Stan obecny
Wieża mieszkalna przy kościele św. Jana (obecnie św. Trójcy) jest jedną z dwóch zachowanych na terenie miasta Fethard (druga to południowa wieża zwana zamkiem Edmonda). Jej obecna forma to wynik częściowych przekształceń z XVI i XVII wieku, które doprowadziły między innymi do przeprucia nowego wejścia i przekształcenia pierwotnego, zmiany otworów okiennych, czy zmodernizowania wnętrza. Niestety obecnie budynek jest częściowo pozbawiony dachu i narażony na podmywanie wodą deszczową, a także uszkodzenia spowodowane przez porastające elewacje rośliny. Wnętrze nie jest udostępnione dla zwiedzających.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Avril T., The walled towns of Ireland, Dublin 1992.
O’Keeffe T., Irish Historic Towns Atlas, No. 13, Fethard, Dublin 2003.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.