Historia
Wieża Ferrycarrig przypuszczalnie zbudowana został w pierwszej połowie XVI wieku, w strategicznie ważnym punkcie kontrolującym przeprawę u ujścia rzeki Slane, po przeciwnej stronie miejsca, gdzie już w drugiej połowie XII wieku Robert FitzStephen założył anglo-normański zamek, jeden z najwcześniejszych jakie powstały z rąk najeźdźców na terenie Irlandii. Fundatorami wieży prawdopodobnie byli członkowie rodziny Roche, choć jej przedstawiciele raczej nie mieszkali w Ferrycarrig, lecz przekazali wieżę garnizonowi kontrolującemu rzekę. Nie wiadomo do kiedy wieża pełniła pierwotną funkcję, ale pod koniec XVIII wieku znajdowała się już w stanie porzuconej częściowej ruiny.
Architektura
Wieżę zbudowano na skalistym cyplu u północnego brzegu rzeki Slane, w pobliżu jej ujścia do morze, tuż powyżej miasta Wexford. Dostęp do niej możliwy był tylko od północy, bowiem z pozostałych storn chroniona była stromymi skarpami. Założona została na planie czworoboku o wymiarach 7,3 x 6 metrów, była to więc budowla niewielka, o smukłej bryle, z wydatną częścią cokołową o pochyłych elewacjach, konieczną dla wzmocnienia statyki i ochrony murów umieszczonych tuż nad nadrzecznymi skarpami. Koronę murów wieży zapewne wieńczył dookolny chodnik straży, ukryty za blankowanym przedpiersiem.
Wszystkie otwory okienne miały formę szczelinową z prostymi zamknięciami. Były rozmieszczone nieregularnie, fazowane od zewnątrz, rozglifione do wnętrza. W razie potrzeby mogły pełnić rolę strzelnic. Bardziej wyspecjalizowaną do obrony formę miały otwory przebite dokładnie w narożnikach (celem pokrycia martwych pól ostrzału), z których co najmniej dwa uzyskały kształt krzyża. Wejście do wieży możliwe było z poziomu gruntu, przez portal w północnej części ściany wschodniej. Jego ochronę przypuszczalnie zapewniały drzwi i żelazna krata, a także otwór tak zwanej mordowni, przepruty z poziomu wyższej kondygnacji. Niewykluczone że na
Korytarzowy przedsionek w grubości muru połączono z prostą klatką schodową (wyżej zmieniającą się do formy cylindrycznej) i z głównym pomieszczeniem przyziemia. Ta najniższa przestrzeń była przykryta sklepieniem kolebkowym, założonym jednak na tyle wysoko, że możliwe było umieszczenie drewnianego stropu i wydzielenie półpiętra. Przyziemie doświetlały tylko dwa otwory szczelinowe. Wraz z półpiętrem pełniło funkcję magazynową oraz obronną (trzy otwory strzeleckie na ręczną broń palną, być może przebite wtórnie). Pierwsze piętro służyło celom mieszkalnym, bowiem wyposażone zostało w kominek, latrynę i trzy otwory doświetlające, a ponadto w dwie narożne strzelnice krzyżowe. Przykrywał je drewniany strop. Zapewne rezydencjonalne było także piętro drugie, oświetlane trzema oknami, ale ogólny standard mieszkalny był niski, jako że wieża służyła głównie celom strażniczym i kontroli ujścia rzeki.
Stan obecny
Wieża zachowała mury o niepełnej wysokości, sięgające obecnie części drugiego piętra. Stanowi cenny przykład budowli o niskim standardzie mieszkalnym, której głównym zadaniem była kontrola pobliskiej przeprawy. W murach wieży zachowały się oryginalne otwory strzeleckie i doświetlające, utracone zostało jedynie pierwotne wejście do budowli. We wnętrzu przetrwało sklepienie ponad półpiętrem. Po przeciwnej stronie rzeki zobaczyć można teren wczesnośredniowiecznego zamku anglo-normańskiego. Na jego terenie wznosi się dziś wieża z XIX stulecia, wzorowana na irlandzkich średniowiecznych wieżach monastycznych. W pobliżu znajduje się także skansen archeologiczny (ang. Irish National Heritage Park) z rekonstrukcjami irlandzkich budowli od czasów prehistorycznych po średniowiecze (mezolityczny obóz, gospodarstwo z okresu neolitu, grobowiec komorowy, gródek typu rath, młyn wodny, osada typu crannog, wikińska łódź i dom, fortyfikacje z wczesnego okresu anglo-normańskiego).
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Colfer B., Wexford castles. Landscape, context and settlement, Cork 2013.
Culleton E., Guide to the Irish National Heritage Park, Ferrycarrig, Wexford, Wexford 1990.
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.