Historia
Wieża Feartagar (gael. Fhearta Ghearr) przypuszczalnie zbudowana została w późnych latach XV wieku, jako jedna wielu siedzib mieszkalno – obronnych możnego rodu Burke, potomków anglo-normańskiego przybysza, Williama de Burgh. Burke’owie dzierżyli Feartagar do połowy XVII wieku, kiedy to utracili majątek na skutek walk polityczno – religijnych i wojskowej interwencji angielskich wojsk Olivera Cromwella. Kolejnymi właścicielami Feartagar została rodzina Blake, choć do celów mieszkalnych przeznaczyła ona nowożytną rezydencję, zaś wieżę albo porzuciła, albo wykorzystywała jako zaplecze pomocniczo – gospodarcze. Dwór zamieszkiwany był do czasu walk z 1922 roku, kiedy to został spalony, a majątek porzucony.
Architektura
Wieża założona została na planie prostokąta o długości 11,8 metra i szerokości 9,6 metra, z dłuższą osią na linii wschód – zachód, przy czym powyżej przyziemia rozmiary znacznie się zmniejszały, ze względu na pochyłe zewnętrzne elewacje. Mury wzniesiono z kamienia łamanego, wzmacnianego w narożnikach budynku dokładnie opracowanymi ciosami z zaokrąglonymi rogami. Koronę murów tradycyjnie zwieńczono przedpiersiem, lekko odsadzonym na gzymsie i pierwotnie zapewne wyposażonym w blanki. W narożach przedpiersia umieszczono obłe bartyzany, podtrzymywane kamiennymi wspornikami. Dostęp do nich możliwy był z chodnika straży, otaczającego przykryte dwuspadowym dachem szczytowym poddasze.
Pierwotne otwory okienne wieży musiały być wąskie, rozglifione do wnętrza, a od zewnątrz fazowane. Miały zamknięcia proste i lancetowate, być może oryginalnie bardziej ozdobne w ważniejszych pomieszczeniach pięter. Otwory które mogły w razie konieczności być wykorzystywane do prowadzenia ostrzału, zostały w dolnej części z poszerzonym poszerzonym rozglifieniem na zewnątrz. Utworzono też charakterystyczne dla irlandzkich wież mieszkalnych otwory narożne, przeprute w miejscach pokrywających obszary niedostępne dla otworów w prostych częściach ścian. Otwór wejściowy umieszczono w północnej części ściany wschodniej, na poziomie przyziemia, ale nieco powyżej gruntu, przez co musiał być dostępny po niskich schodach lub drabince. Dodatkową ochronę zapewniał zawieszony nad nim wykusz machikułowy, przedłużony z sąsiedniej bartyzany. Ostrołuczny portal zamykany był drzwiami i żelazną, chowaną do uskoku kratą, blokowaną łańcuchem przeciąganym przez otwór w ościeżu.
Wejście do wieży tradycyjnie połączone było z komorą dla strażnika i klatką schodową, obiema osadzonymi w grubości muru (komorą w narożniku północno – wschodnim, schodami w narożniku południowo – wschodnim). Główne pomieszczenie przyziemia dostępne było na wprost i doświetlane jedynie trzema szczelinowymi, osadzonymi w głębokich wnękach otworami. Światło wpadało też przez pojedynczy otwór do komory strażnika, od wschodu na prosty początek klatki schodowej i od południa w miejsce gdzie miała już formę spiralną.
Na piętrze wieży mieściło się jedno duże pomieszczenie oraz dodatkowa komora usytuowana tuż nad wejściem. Trzecia kondygnacja przykryta została sklepieniem kolebkowym, zapewniającym większe bezpieczeństwo na wypadek pożaru. Umieszczono w niej pomocniczą klatkę schodową, prowadzącą w dół z narożnika północno – zachodniego. Dwa kolejne piętra wyposażono w pojedyncze, kryte stropami duże komnaty, nie licząc komory południowej ukrytej w pasze sklepienia trzeciej kondygnacji. Główne pomieszczenia na piętrach ogrzewały kominki, ponadto w ścianie północnej znajdowała się latryna. Przestrzeń magazynowo – mieszkalną uzupełniało poddasze.
Stan obecny
Wieża Feartaga, niekiedy zwana także Wieżą Jenninga, zachowała się do czasów współczesnych w pełnej okazałości, choć jej poddasze pozostaje niezadaszone, a we wnętrzu utracone zostały stropy. Ponadto duża część otworów okiennych została przekształcona w późnych w XVII lub XVIII wieku. Zachował się oryginalny portal wejściowy, szczelinowe otwory przyziemia, lancetowate okno elewacji południowej, czy uszkodzone dwudzielne okno elewacji północnej (jego wnękę przysłonił od wewnątrz późniejszy kominek). Wnętrze wieży prawdopodobnie nie jest udostępnione dla zwiedzających.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.