Historia
Wieża Farney zbudowana mogła zostać pod koniec XV lub na początku XVI wieku, jako siedziba mieszkalna i budowla obronna kontrolująca pobliska przeprawę mostową. Po raz pierwszy odnotowana została w przekazach pisemnych dopiero w latach 1571-1572 jako własność Waltera Butlera, earla Ormond, który z pewnością nie zamieszkiwał w niej, lecz udzielał dzierżawcy lub urzędnikowi. W 1640 roku, niedługo przed wybuchem wielkiego powstania irlandzkich katolików, Farney nadal stanowiło własność earlów Ormond. W drugiej połowie XVII stulecia zostało oddane w dzierżawę rodzinie Armstrong. W pierwszej połowie XIX wieku wieża została gruntownie przebudowana i włączona w neogotycki zespół pałacowy Williama Armstronga.
Architektura
Wieża zbudowana została po wschodniej stronie niewielkiej rzeki Farneybridge. Wzniesiona została z wapiennego gruzu na planie koła o średnicy około 12,3 metra, z masywnymi murami o grubości dochodzącej w przyziemiu do 3,3 metra, lekko pochylonymi w części cokołowej. W koronie mury zakończone były blankowanym przedpiersiem, za którym znajdował się dookolny chodnik straży. Był on niezadaszony, bowiem w murze przepruto rząd licznych czworobocznych otworów z kamiennymi rynnami, za pomocą których pozbywano się nadmiaru wody deszczowej.
Pierwotnie elewacje wieży rozdzielone musiały być szczelinowymi, rozglifionymi do wnętrza otworami strzeleckimi i doświetlającymi oraz być może nieco większymi późnogotyckimi oknami na górnych kondygnacjach. Ostrołuczny portal wejściowy umieszczono na poziomie gruntu po stronie południowej, gdzie prowadził do korytarzowego przedsionka, połączonego z klatką schodową w grubości muru i głównym pomieszczeniem przyziemia. Ochronę wejścia zapewniał wykusz machikułowy, nadwieszony na poziomie przedpiersia na trzech konsolach.
Wnętrze wieży oryginalnie podzielone było na cztery kondygnacje, nad którymi znajdować się jeszcze mogło poddasze. Najniższa przykryta była sklepieniem kopułowym i najmniejsza, ze względu na największą grubość murów na poziomie przyziemia. Doświetlana trzema szczelinowymi otworami osadzonymi w głębokich wnękach, zapewne pełniła funkcje obronne i magazynowe. Piętra wieży przypuszczalnie przykryte były drewnianymi stropami. Pełniły funkcje mieszkalne, wyposażone w kominki i komory w grubości muru, z których część służyć musiała jako latryny.
Stan obecny
Wieża zachowała się w pełnej wysokości, ale uległa daleko idącym przekształceniom nowożytnym i jest dziś włączona w neogotyckie zabudowania pałacowe. Bryła wieży uległa podwyższeniu o jedną kondygnację i zwieńczeniu XIX-wiecznym krenelażem, choć linia pierwotnego przedpiersia wciąż jest widoczna tuż powyżej rzędu oryginalnych otworów i rzygaczy odwadniających pierwotny chodnik straży. Widoczne są także trzy konsole wykusza machikułowego nad obecnie zablokowanym średniowiecznym wejściem (dzisiejsze wejście zostało wyłamane w zachodniej wnęce szczelinowego otworu). Niestety pierwotne otwory okienne zostały zastąpione dużymi czworobocznymi oknami. Zmodyfikowano także wnętrza, celem połączenia wieży z nowożytnym skrzydłem sąsiedniego pałacu. Obecnie jest on udostępniony dla ruchu turystycznego.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Cairns C., The tower houses of county Tipperary, Dublin 1984.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.