Historia
Kanonicy augustiańscy sprowadzeni zostali do Errew na początku XV wieku z inicjatywy rodziny Barrett, z której wywodziło się kilku biskupów Elphin. Osadzeni zostali przy starszym kościele z końca XIII stulecia oraz przy nieodległym oratorium żeńskiego konwentu, stojącym na miejscu dużo starszego klasztoru, założonego przez św. Tighernana w VI wieku n.e. Klasztor odnotowany został w przekazach pisemnych tylko raz, w 1413 roku, gdy McWattin Barrett naruszył tamtejsze sanktuarium, aby pojmać chroniącego się w nim Henry’ego Barretta. Odtąd święty Tighernan miał się ukazywać McWattinowi każdej nocy, aż ten obiecał zadośćuczynić świętokradztwa i podarował kanonikom ćwierć ziemi. Kres funkcjonowania nastąpił w drugiej połowie XVI wieku, na skutek kasat zakonów związanych z reformacją.
Architektura
Klasztor znajdował się na niewielkim cyplu lądu, będącym częścią nieco większego półwyspu Errew, usytuowanego pośród wód północnej części rozległego jeziora Lough Conn. Pod budowę wybrano wzniesienie o łagodnych zboczach, z którego rozpościerała się szeroka panorama na okoliczne tereny i jezioro, w tym na ulokowane po stronie północnej w odległości około stu pięćdziesięciu metrów starsze oratorium. Dostęp do klasztoru wiódł od południa, gdzie mniejszy przylądek łączył się od zachodu z większym półwyspem, ale zapewne równie ważna pozostawała droga wodna z przystani, jaka musiała być w pobliżu ulokowana.
Kościół klasztorny, zbudowany prawdopodobnie jeszcze pod koniec XIII wieku, był prostą i niedużą budowlą, założoną na planie prostokąta. Prezbiterium nie było wyodrębnione zewnętrznie z bryły, a jedynie oddzielone wewnątrz przegrodą lektorium. Pierwotnie budynek ośweietlały wąskie, rozglifione do wnętrza okna z trójlistnymi zamknięciami. Dwa takie otwory utworzono w ścianie południowej, jedno w ścianie północnej. Być może początkowo podobny otwór znajdował się w elewacji wschodniej, ale w XV wieku zastąpiony został dużym oknem ostrołucznym z trójdzielnym maswerkiem. Pierwotne wejście znajdować się mogło pośrodku ściany zachodniej. Kolejne przepruto w zachodniej części ściany południowej i dwa prowadzące do klasztoru w ścianie północnej. Wewnątrz w południowej ścianie części prezbiterialnej utworzono dwie duże ostrołuczne wnęki pod sedilia oraz mniejszą profilowaną wnękę pisciny z trójlistnym zamknięciem.
Zabudowania klasztorne znajdowały się po północnej stronie kościoła, gdzie wraz z nim otaczały niewielki czworoboczny wirydarz. Skromne założenie wyposażono w krużganek jedynie przy skrzydle wschodnim i od południa przy kościele, ale zostały one przykryte sklepieniami o profilu odcinkowym. Skrzydło wschodnie mogło mieścić zakrystię i kapitularz w przyziemiu, a na piętrze dormitorium, mające dostęp do aneksu z latrynami przy narożniku północno – wschodnim. W skrzydle północnym znajdował się refektarz wraz z kuchnią, połączone z krużgankiem od strony wschodniej. Skrzydło zachodnie nie sięgało kościoła, lecz pozostawiało korytarz prowadzący z krużganka na zewnątrz.
Stan obecny
Klasztor jest dziś trwałą ruiną z dość dobrze zachowanym obwodem murów kościoła i znacznie zdegradowanymi pod względem wysokości murami klauzury. Kościół zachował kilka okien z końca XIII wieku, duże okno XV-wieczne, niestety pozbawione już maswerku, a także dwie duże wnęki pod sedilia i piscinę w ścianie południowej. Spośród zabudowań klasztoru w najlepszym stanie przetrwało przyziemie skrzydła wschodniego, wraz z nadal podsklepionym sąsiednim krużgankiem. Na północ od klasztoru w niewielkiej odległości znajdują się pozostałości otoczonego murem oratorium Templenagalliaghdoo.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Knox H.T., Notes on the Early History of the Dioceses of Tuam, Killalla and Achonry, Dublin 1904.
Leask H.G., Irish churches and monastic buildings. Medieval gothic, the last phases, Dundalk 1978.
Salter M., Abbeys and friaries of Ireland, Malvern 2009.