Historia
Karmelicki klasztor Eglish, pierwotnie zwany od ukształtowania terenu Monteceancohe i Sleushancough, założony został, gdy William O’Cormacain był biskupem Elphin w latach 1393-1398. Biskup i Donald O’Kelly, właściciel ziemski okolicznych terenów, podarowali karmelickim zakonnikom kaplicę, czy też małe oratorium, które wznieśli miejscowi ludzie, po odkryciu około 1377 roku rzekomego świętego krzyża. Od znaleziska tego klasztor i kościół klasztorny otrzymał wezwanie Świętego Krzyża. Odnalezienie krzyża wywarło tak duży wpływ na miejscową społeczność, że początkowo również okoliczne tereny nazywano od relikwii (ang. Roode land).
W 1436 roku papież Eugeniusz IV przyznał udogodnienia i przywileje na remont, czy też rozbudowę domu karmelitów oraz na wniesienie pomieszczeń klasztornych i kościoła z dzwonnicą, dormitorium, refektarzem, krużgankiem, cmentarzem, ogrodami, sadami oraz innymi niezbędnymi elementami klasztoru. Zapewne po tym gdy papież przyznał karmelitom prawo do budowy murowanego kościoła (łac. ecclesia), irlandzka nazwa eaglais, zangielszczona następnie na eglish, wyparła pierwotną nazwę klasztoru. Sprzyjać temu mogło pełnienie przez kościół klasztorny funkcji parafialnej, gdyż karmelici otrzymali wyłączną administrację w części parafii Ahascragh.
Klasztor został skasowany przez króla Henryka VIII w 1537 roku, kiedy to przeszedł w ręce sir Francisa Sammesa, ale później powrócił do Korony i za panowania królowej Elżbiety I wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. Jego właścicielami nie byli ludzie o szczególnej renomie i dopiero w połowie XVII wieku trafił on w ręce earla Clanrickarde. W okresie tym kościół i zabudowania klauzury znajdowały się już jednak w stanie ruiny, gdyż obiektem transakcji i jedynym wartościowym wówczas elementem był dawne majątki ziemskie klasztoru.
Architektura
Klasztor wzniesiony został na wydłużonym wzgórzu, opadającym ku bagnistemu terenowi na wschodzie. Jego najważniejsza budowla, kościół z około połowy XV wieku, wzniesiony został na planie prostokąta o długości 24,7 metrów i szerokości 6,4 metra. Była to stosunkowo duża, ale prosta budowla, bez wyodrębnionego architektonicznie prezbiterium. Wejście znajdowało się w ostrołucznym portalu w ścianie południowej. Oświetlenie kościoła zapewniał nieduży otwór zachodni z zamknięciem typu ośli grzbiet. Kolejne, niewielkie i rozglifione do wnętrza okno umieszczono we wschodniej części ściany południowej. Najokazalsze okno ostrołuczne z czterodzielnym maswerkiem oświetlało ołtarz od strony wschodniej. Po jego południowej stronie w ścianie osadzono sedilia. Zabudowania klasztornej klauzury znajdowały się po północnej stronie kościoła, gdzie wraz z nim otaczały czworoboczny wirydarz.
Stan obecny
Do czasów współczesnych zachowały się zrujnowane mury kościoła klasztornego, obecnie bardzo mocno porośniętego bluszczem, co utrudnia dojrzenie pierwotnych detali architektonicznych. Dobrze widoczne jest jedynie zachodnie późnogotyckie okno. Jedno małe okno znajduje się także w południowej ścianie, która wraz z przeciwległą północną ścianą uległa na przestrzeni wieków znacznej degradacji. Pierwotne czterodzielne okno wschodnie jest dziś zaledwie porośniętym bluszczem otworem. Przy wewnętrznej zachodniej elewacji, obecnie bielonej, umieszczona jest współczesna przybudówka z blaszanym dachem. Zarówno w kościele, jak i na terenie dawnego wirydarza, znajdują się liczne nowożytne groby. Zewnętrzne mury wschodniej i północnej strony zabudowań klasztornych wciąż widoczne są na znacznej wysokości około 3 metrów, włącznie z jedną ścianą szczytową i jednym późnogotyckim oknem.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Connellan M.J., Eglish Monastery, Ahascragh Parish, Co. Galway, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Seventh Series, Vol. 13, No. 1/1943.
Harbison P., A Thousand Years of Church Heritage in East Galway, Dublin 2005.
Salter M., Abbeys and friaries of Ireland, Malvern 2009.