Historia
Wieża zbudowana została około 1470-1490 roku przez Diarmaida O’Dea, miejscowego właściciela ziemskiego i lorda Cineal Fearmaic. W 1570 roku wieżę zajął earl Ormond, lecz klan O’Dea zdołał ją odzyskać po kilku latach. Po raz kolejny O’Dea utracili wieżę w trakcie wojny dziewięcioletniej z przełomu XVI i XVII wieku, kiedy to wspierali konfederację irlandzkich lordów przeciwko angielskim rządom. Nowym właścicielm został protestancki biskup Daniel Neylon, a następnie jego syn, lecz i tym razem klan O’Dea zdołał przejąć z powrotem wieżę. W 1651 roku ostała ona zdobyta i uszkodzona, w trakcie walk z angielskimi wojskami Olivera Cromwella. Rodzina O’Dea odzyskała majątek ziemski po wycofaniu angielskiego garnizonu, lecz posiadała go tylko do końca XVII wieku, do czasu klęski katolickich zwolenników króla Jakuba II. Najpóźniej wtedy uszkodzona wieża została porzucona.
Architektura
Wieżę zbudowano na spłaszczonym szczycie niewielkiego wzniesienia, na planie prostokąta o wymiarach 12,3 x 8,6 metra, z murami o grubości około 2,1 metra na poziomie przyziemia, ale z typowo dla wielu irlandzkich domów wieżowych grubszą ścianą frontową, zwróconą w stronę północno – wschodnią. Dłuższa oś wieży została rozplanowana pod skosem w stosunku do stron świata, ku którym zwrócone zostały narożniki budynku. Spore rozmiary w planie oraz duża wysokość sprawiły, że wieża uzyskała okazałą bryłę, w przyziemiu wzmocnioną pochyłym cokołem, a w koronie murów zwieńczoną krenelażem. Czołowa część wieży została utworzona wyższa o jedną kondygnację, w celu uzyskania jeszcze większej przewagi wysokości i rozległego widoku na okolice, usyskanego z podłużnej platformy nad wejściem.
Większość otworów okiennych i strzeleckich wieży miała formy szczelinowe. Te które utworzono w dolnych kondygnacjach i w mniej ważnych pomieszczeniach zostały zamknięte prosto, rozglifione do wnętrza i sfazowane na zewnątrz. W trzech narożnikach budynku umieszczono popularne na terenie Irlandii szczeliny narożne, mające za zadanie pokryć obszary pozostające w ślepych strefach. Okna w pomieszczeniach mieszkalnych i reprezentacyjnych ozdobiono zamknięciami w tak zwane ośle grzbiety. Były to okna jednodzielne, a na najwyższej kondygnacji dwudzielne (elewacja północno – zachodnia) i dzielone krzyżem (elewacja południowo – wschodnia). Ostrołuczny otwór wejścia umieszczono w przyziemiu, pośrodku ściany północno – wschodniej. Do jego uskoku zapewne zamykana była żelazna krata, zaś obszar tuż przed nim chroniony przeprutym pod skosem otworem z klatki schodowej i nadwieszonym na przedpiersiu wykuszem machikułowym.
Wnętrze wieży podzielone zostało na cztery główne kondygnacje i wąską piątą kondygnację w części czołowej. Najniższa zajmowana była przez pomieszczenie gospodarcze, oświetlane z trzech stron pojedynczymi szczelinami. Ponadto w przyziemiu w grubości muru czołowego znajdowała się kwadratowa komora dla strażnika lub odźwiernego, doświetlana pojedynczą szczeliną, korytarzowy przedsionek oraz narożna spiralna klatka schodowa łącząca wszystkie piętra. Piętra powtarzały układ z pojedynczymi pomieszczeniami w części środkowej i tylnej oraz mniejszymi komorami w murze czołowym. Najwyższa sala zajmowała kondygnację czwartą, gdzie umieszczono reprezentacyjną aulę, zapewne przykrytą otwartą więźbą dachową.
Stan obecny
Wieża od czasu renowacji z drugiej połowy XX wieku jest dobrze utrzymanym i dostępnym dla zwiedzających zabytkiem, w pomieszczeniach którego znajduje się Centrum Archeologii Clare (ang. Clare Archaeology Centre). Efektem rekonstrukcji jest najwyższa kondygnacja czołowej części wieży, przedpiersie i część otworów okiennych, ale budynek uniknął większych nowożytnych przekształceń (trzy okna elewacji południowo – zachodniej), dzięki czemu jest dziś jednym z najokazalszych późnośredniowiecznych domów wieżowych na terenie hrabstwa Clare. Przy wieży przetrwały także pozostałości niskiego budynku gospodarczego oraz relikty muru otaczającego przywieżowy dziedziniec.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.
Westropp T.J., Notes on the Lesser Castles or „Peel Towers” of the County Clare, „Proceedings of the Royal Irish Academy”, Vol. 5, 1898-1900.