Historia
Wieża Dunhill (gael. Dún Áil) zbudowana została w późnych latach XV wielu lub w początkach XVI stulecia, na miejscu starszej celtyckiej siedziby mieszkalno – obronnej, wykorzystującej dogodne naturalne ukształtowanie terenu. Ufundowana została przez rodzinę La Poer (Power), przybyłą do Irlandii w czasie anglo-normańskiej inwazji z końca XII wieku. Członkowie rodu użytkowali Dunhill do połowy lub końca XVII wieku, kiedy to została zniszczona w trakcie walk irlandzkich katolików z protestanckimi Anglikami. Do jej zburzenia przyczynić się mogły wojska Olivera Cromwella w 1649 roku lub oddziały Wilhelma Orańskiego, walczące w latach 1689-1691 ze zwolennikami zdetronizowanego Jakuba II.
Architektura
Wieżę zbudowano na wysokim skalistym cyplu, górującym nad płynącym po stronie wschodniej strumieniem Annestown. Zajmowała północno – zachodni narożnik małego, otoczonego kamiennym murem dziedzińca, przed który była częściowo wysunięta ku zachodowi. Dziedziniec zajmował obszar około 18 x 12 metrów, natomiast mur miał grubość około 1,5 metra od najbardziej zagrożonej zachodniej strony, dzięki czemu mógł być zwieńczony w koronie chodnikiem straży. W południowej części dziedzińca znajdował się niski budynek, być może mieszczący aulę (ang. hall). Brama w obręb dziedzińca znajdowała się po stronie zachodniej, gdzie była flankowana przez wieżę. Przed nią, na niżej położonym terenie, funkcjonować mógł kolejny, większy dziedziniec, zajmowany przez gospodarczo – mieszkalne zaplecze mieszkańców wieży. Dalej, w odległości około dwustu metrów, znajdował się kościół i zabudowania osady.
Wieża wzniesiona została na planie prostokąta o wymiarach 10,5 x 9,6 metra. Była to typowa dla późnośredniowiecznej Irlandii budowla mieszkalno – obronna o średniej wielkości, wzniesiona z nieregularnego kamienia łamanego, układanego z grubsza w regularne warstwy, uzupełniane w szczelinach gruzem. Narożniki i detal architektoniczny wieży wykonano z ciosów. Mury rozdzielone były niewielką ilością otworów okiennych, w większości zapewne o formie szczelin i wąskich okien o formach późnogotyckich. Wejście znajdowało się w ścianie wschodniej na poziomie przyziemia. Korona murów zwieńczona była przedpiersiem, zapewne blankowanym, chroniącym dookolny chodnik straży, który mógł otaczać przykryte dwuspadowym dachem poddasze.
Wnętrze wieży mieściło trzy kondygnacje, skomunikowane schodami osadzonymi w grubości muru wschodniego. Zaczynały się one w korytarzowym przedsionku za wejściem, początkowo miały prosty bieg, a od piętra przechodziły w spiralną klatkę schodową. Przyziemie przykryte było drewnianym stropem, ciemne i ciasne, ze względu na największą grubość murów na tym poziomie. Pierwsze piętro przykrywało sklepienie kolebkowe. W ścianie zachodniej mieścił w grubości muru korytarz, być może zakończony latryną. W ścianie wschodniej znajdować się mógł przewód kominowy, połączony z kominkami na kondygnacjach mieszkalnych.
Stan obecny
Wieża znajduje się dziś w stanie ruiny, pozbawionej prawie całej części wschodniej i większości najwyższej kondygnacji. Poziomu przedpiersia sięga tylko jeden krótki fragment muru po stronie południowej. Praktycznie wszystkie detale architektoniczne zostały rozgrabione, przez co w miejscach otworów okiennych zieją dziś duże wyrwy. Widoczne są jedynie wnęki okienne, otwór ujścia jednej latryny, sklepienie nad drugą kondygnacją, fragment spiralnej klatki schodowej i zachodnie ciosowe narożniki wieży. Znacznej degradacji uległ budynek po południowej stronie wieży oraz sąsiedni mur obronny. Dunhill udostępnione jest dla zwiedzających bez opłat.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of South Munster, Malvern 2004.