Historia
Wieża Drumharsna zbudowana została w schyłkowym okresie średniowiecza, w końcowych latach XV wieku lub w początkach XVI stulecia. W 1574 roku znajdować się miała w posiadaniu niejakiego Shane’a Ballagha z klanu O’Shaughnessy. Przetrwała okres irlandzko – angielskich wojen z XVII wieku i jako jedna z nielicznych irlandzkich wież mieszkalnych była zamieszkiwana jeszcze w XVIII i XIX stuleciu. W 1920 roku wieżę zajęły oddziały paramilitarnej organizacji walczącej z Irlandczykami po stronie Wielkiej Brytanii (ang. Black and Tans), które nie tylko doprowadziły do uszkodzeń zabytkowej budowli, ale i niechlubnie wsławiły się brutalnym traktowaniem okolicznej ludności, aresztowaniami, morderstwami i torturami.
Architektura
Wieża zbudowana została na pozbawionym większych różnic wysokościowych terenie, na planie czworoboku o wymiarach 9,6 x 8,3 metra. Stosunkowo małe rozmiary wraz z pięcioma kondygnacjami wysokości nadały jej smukłą bryłę, pierwotnie najpewniej zwieńczoną dookolnym chodnikiem straży i blankowanym przedpiersiem. Podstawa wieży uzyskała pochyłe elewacje aż do poziomu drugiej kondygnacji, Mury wzniesiono z ciosanego kamienia, najdokładniej opracowanego w narożach budynku i przy detalach architektonicznych.
Pierwotne otwory okienne wieży, jak w większości późnośredniowiecznych irlandzkich domów wieżowych, miały formy szczelinowe. Mniej ważne pomieszczenia doświetlały proste, rozglifione do wnętrza szczeliny, zapewne wykorzystywane także jako strzelnice. Niektóre z nich, zwłaszcza w elewacji czołowej, były nieco szersze i fazowane od zewnątrz. Te które doświetlały najważniejsze pomieszczenia, zamknięte zostały bardzo popularnymi w późnym gotyku łukami w ośle grzbiety. Kilka otworów strzeleckich osadzono w samych narożnikach budynku, celem wyeliminowania ślepych pól ostrzału. Otwór wejściowy do wieży zlokalizowano na poziomie gruntu w ścianie wschodniej. Otrzymał on formę ostrołuczną, uskokową. Zamykano go żelazną kratą blokowaną łańcuchem przeciąganym przez otwór w murze, a ponadto chroniony był wykuszem machikułowym, nadwieszonym na poziomie przedpiersia.
Wnętrze wieży podzielone było na część czołową, w grubości masywnego muru mieszczącą spiralną klatkę schodową i nieduże pomocnicze komory oraz część zajmowaną przez kwadratowe w planie główne pomieszczenia, wypełniające środkową i zachodnią część wieży. Te drugie na poziomie drugiej i czwartej kondygnacji przykryte zostały sklepieniami kolebkowymi, które rozdzieliły piętra kryte drewnianymi stropami. Tradycyjnie dla irlandzkich wież mieszkalnych główna komnata reprezentacyjna zlokalizowana została na samej górze, a więc na sklepieniu czwartej kondygnacji. Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się na dwóch kondygnacjach pomiędzy sklepieniami, natomiast dwa pierwsze poziomy służyły celom gospodarczym.
Stan obecny
Wieża jest dziś niezadaszona, ale zachowała prawie pełną wysokość murów. Częściowo uległa przekształceniom w okresie nowożytnym, kiedy to zbudowano poddasze z dwuspadowym dachem szczytowym i wysokim kominem, a także przekształcono wnętrza, między innymi wstawiając kominki w niektóre wnęki okienne północnej ściany. Późnogotycki charakter wieży utrzymywany jest nadal przez liczne pierwotne otwory okienne, oryginalny portal wejściowy i pozostałości wykusza machikułowego. Wieża jest ogólnodostępna od strony zewnętrznej, ale zwiedzanie wnętrza oprócz przyziemia może być utrudnione lub niemożliwe.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.
Sherlock R., The evolution of the Irish tower-house as a domestic space, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 111C/2011.