Historia
Kościół w Drumcreehy przypuszczalnie zbudowany został w późnym XII wieku lub początkach XIII stulecia, jako ośrodek parafii Droim Críche, której nazwa powstała od gaelickiego Droim Críche Uí Maille, oznaczającej graniczny grzbiet terytorium klanu O’Malley. Po raz pierwszy kościół odnotowany został w przekazach pisemnych w 1302 roku, w zestawieniu podatkowym opisującym obciążenia osady Drumcruth dziesięciną. W późnych latach XV wieku został poddany późnogotyckiej przebudowie, w trakcie której między innymi wstawiono nowy portal północny i przypuszczalnie dobudowano prezbiterium. Do porzucenia budynku dojść mogło w trakcie XVI-wiecznej reformacji lub podczas irlandzkich walk powstańczych z XVII wieku i związanej z nimi depopulacji. Z pewnością kościół był już zaawansowaną ruiną na początku XIX stulecia.
Architektura
Kościół zbudowany został na pagórku wtopionym w łagodne stoki, opadające ze wzgórz na wschodzie ku jednej z zatok Oceanu Atlantyckiego na zachodzie. W ostatecznej formie składał się z prostokątnej, mocno wydłużonej nawy o wymiarach 6,6 x 17 metrów i usytuowanego po wschodniej stronie prezbiterium o prostym zamknięciu, wielkości 4,8 x 9,5 metra. Mury uzyskały grubość około 1,1 metra w nawie i nieco powyżej 0,7 metra w prezbiterium, co wskazywałoby na późniejsze dobudowanie tego drugiego. Wzniesiono je z ciosanego wapienia, opracowanego do formy bloków o bardzo zróżnicowanych kształtach i wielkościach, układanego warstwami wyrównywanymi mniejszymi kamieniami o wąskich i podłużnych kształtach.
Otwory okienne kościoła były bardzo wąskie, pierwotnie prawdopodobnie półkoliście zamknięte, rozglifione do wnętrza. W ścianę wschodnią na osi wstawiono wysokie okno lancetowate, od zewnątrz fazowane, od wnętrza rozglifione i osadzone w półkoliście zamkniętą wnękę. Pierwotne główne wejście do kościoła znajdować się mogło w południowej ścianie nawy. Pod koniec XV wieku nietypowo w północną ścianę prezbiterium wstawiono portal z ostrołucznym zamknięciem i jednolitym, bogatym profilowaniem na całej wysokości, który ujęto prostokątnym, również profilowanym obramieniem. Drugie wejście do prezbiterium wiodło od południa.
Wnętrze nawy oddzielone było od prezbiterium arkadą tęczy o nieznanej formie i niewielkiej szerokości, przeprutą w pierwotnej wschodniej ścianie nawy, zapewne na miejscu późnoromańskiego lub wczesnogotyckiego okna. Ani nawa, ani prezbiterium nie były podsklepione. Obie części zapewne przykrywała otwarta więźba dachowa drewnianej konstrukcji, nie obciążająca pozbawionych przypór lub pilastrów murów. Wystrój wnętrza musiał być skromny, tonący w półmroku, ze względu na nieliczne i niewielkie otwory okienne.
Stan obecny
Kościół jest dziś niezadaszoną ruiną z zachowanym prezbiterium i tylko jedną znaczniejszą ścianą nawy o długości około 3,5 metra. Mury kościoła są znacznie porośnięte bluszczem, który przykrywa część detali architektonicznych oraz potencjalnie może stanowić zagrożenie dla budynku i powodować jego dalszą degradację. Dwa najciekawsze elementy kościoła to wschodnie okno na osi prezbiterium i późnogotycki północny portal prezbiterium.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Carthy H., Burren Archaeology, Cork 2014.
Large S., A Church and Graveyard Survey in County Clare, [b.m.w.] 2011.
Ní Ghabhláin S., Church and Community in Medieval Ireland: The Diocese of Kilfenora, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Vol. 125/1995.
Salter M., Medieval churches of Ireland, Malvern 2009.