Historia
Najstarsze zabudowania sakralne w Drumcliff na terenie hrabstwa Clare zbudowane zostały we wczesnym okresie średniowiecza. Według tradycji tamtejszą wspólnotę monastyczną założyć miał św. Conald, ale nie została ona odnotowana w żadnych przekazach pisemnych. W X lub XI wieku klasztor był jeszcze na tyle dobrze prosperującą wspólnotą, że mnisi zdołali ufundować murowaną wieżę, budowlę typową dla wczesnego monastycyzmu celtyckiego. Prawdopodobnie w XII wieku w Drumcliff zbudowany został romański kościół. Klasztor mógł już w tym czasie być porzucony, natomiast od synodu w Ráth Breasail z 1111 roku rozwijała się sieć parafialna powiązana z terytorialnie zdefiniowanymi biskupstwami. W XV wieku kościół został gruntownie przebudowany w stylistyce późnogotyckiej. Funkcje parafialne pełnił do czasu reformacji w XVI wieku, kiedy to został zdegradowany do roli kaplicy. Całkowite porzucenie budowli i popadnięcie w ruinę nastąpiło prawdopodobnie w pierwszej ćwierci XVIII wieku.
Architektura
Późnogotycki kościół z XV wieku zbudowany został na niewysokim wzgórzu, jednym z wielu jakie natura ukształtowała na okolicznych terenach. Od wschodu i południa ograniczony był długim zboczem, natomiast od północy teren łagodniej opadał w stronę płytkiej doliny strumienia. Usytuowano go po południowej stronie starszej cylindrycznej wieży, musiał więc zostać założony w nieco innym miejscu niż starsza świątynia romańska, czy też przedromańska, gdyż tradycyjnie wczesnośredniowieczne kościoły klasztorne umieszczano po wschodniej stronie wież, tak by ich wejścia skierowane były na fasady świątyń.
Kościół uzyskał formę salową na planie prostokąta o długości 16,3 metrów i szerokości 6,3 metrów, z murami grubości 0,9 metra. Była to prosta budowla bez wyodrębnionego architektonicznie prezbiterium, przykryta nad całością dwuspadowym dachem. W zachodnią ścianę szczytową osadzono starsze romańskie okno o formie wąskiego otworu z półkolistym zamknięciem i rozglifieniem skierowanym ku wnętrzu. Umieszczono je niesymetrycznie, z lekkim przesunięciem ku północy. W ścianie południowej znajdowały się co najmniej dwa okna szczelinowe, również rozglifione do wnętrza. Od wschodu kościół oświetlało natomiast najokazalsze okno dwudzielne, z zamknięciami w tak zwane ośle grzbiety, ujętymi zagiętym w narożnikach gzymsem okapowym i zdobionymi płaskorzeżbieniami po bokach archiwolt. Wejście do kościoła wiodło od południa, poprzez ostrołuczny portal z fazowaną archiwoltą i prostymi ościeżami. Północna ściana zgodnie ze średniowieczną tradycją budowlaną pozbawiona była otworów.
Cylindryczna wieża wzniesiona została na planie koła o średnicy około 4,9 metra. Zbudowana została ze zgrubnie ciosanego kamienia, układanego dość regularnymi warstwami i miejscami uzupełnianego materiałem nieregularnym i nie opracowanym. Dolna część wieży do poziomu około 1 metra wyróżniała się masywnymi głazami, rozdzielanymi mniejszymi kamieniami. Mur miał konstrukcję warstwową, wewnątrz kamieni licowych wypełnioną gruzem zalanym zaprawą. Wejście, jak w większości budowli tego typu, znajdować się musiało na wysokości paru metrów nad poziomem gruntu, gdzie było dostępne za pomocą drabiny. Według przekazów pisemnych było zamknięte półkoliście. Otwory okienne musiały być nieliczne, jedynie na najwyższej kondygnacji, zapewne służącej jako dzwonnica, mogły się znajdować okna zwrócone w każdą stronę świata. Przykrycie wieży prawdopodobnie miało formę kamiennego stożka. Wnętrze podzielone było drewnianymi stropami, kładzionymi na odsadzkach murów.
Stan obecny
Kościół jest dziś niezadaszoną ruiną o prawie pełnym obwodzie murów (brakuje zachodniego fragmentu ściany północnej). Zachował późnogotyckie okno wschodnie, romańskie okno zachodnie ze starszego kościoła i późnogotycki portal. Jedno z okien południowych jest uszkodzone, drugie prawdopodobnie zostało przekształcone w późniejszym okresie. Wieża zachowała się w najwyższym punkcie do wysokości 11 metrów, ale jej południowy fragment sięga zaledwie 3 metrów wysokości (pomimo, że na początku XIX wieku miała jeszcze zachowaną większość bryły). Niestety brakuje jej dziś jakichkolwiek detali architektonicznych. Ciekawy natomiast może być wgląd w rdzeń muru, ukazujący sposób jego budowy, a także widok na odsadzki przeznaczone do montowania stropów.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Lalor B., The Irish round tower: origins and architecture explored, Dublin 1999.
Large S., A Church and Graveyard Survey in County Clare, [b.m.w.] 2011.
O’Keeffe T., Ireland’s round towers: buildings, rituals, and landscapes of the early Irish church, Stroud 2004.
Salter M., Medieval churches of Ireland, Malvern 2009.