Historia
Grobowiec Drumanone zbudowany został w okresie neolitu, około 4000-2000 roku p.n.e. Wzniesiony został przez zamieszkującą wówczas Irlandię społeczność pasterską, która musiała już posiadać podział klanowy z przypisaniem do konkretnego terytorium i ograniczony koczowniczy tryb życia, a w efekcie przywiązanie do ziemi oraz organizację potrzebną do wznoszenia dużych, czasochłonnych budowli. Prawdopodobnie nie był wykorzystywany dłuzej niż w później epoce kamienia.
Architektura
Grobowiec wzniesiono na niskim grzbiecie, około 180 metrów na północ od wschodniego krańca Lower Lough Gara i wypływającej z jeziora rzeki Boyle. Miejsce to oferowało rozległe widoki we wszystkich kierunkach, za wyjątkiem wschodu, gdzie wzniesienie ograniczało widoczność do około 270 metrów. Na północ od grobowca teren opadał w płytką dolinę, a następnie wznosił się ku pasmu gór Curlew. Na południu linię horyzontu tworzył oddalony o około dwa i pół kilometra niski grzbiet, podczas gdy na zachodzie widoczna była część jeziora Lough Gara, a góry Ox na północnym – zachodzie. Na północnym – wschodzie dostrzegalna była w oddali góra Slieve Anierin.
Rdzeń grobowca składał się z komory o z grubsza prostokątnym rzucie, z dłuższą osią umieszczoną na linii wschód – zachód. Zbudowano ją z wąskich i wysokich głazów tworzących ściany oraz przykrywającego je masywnego kamienia tworzącego strop. Front grobowca od strony wschodniej, wyznaczały dwa wysokie kamienie zwane portalowymi, ustawione dłuższymi bokami w pionie i biegnące równolegle do dłuższej osi komory. Pomiędzy nimi osadzono wysoki kamień blokujący dostęp do grobowca, który nie podtrzymywał głazu stropowego, ale też, co charakterystyczne, nie pełnił funkcji ruchomego elementu zamykającego, umożliwiającego wstawianie kolejnych pochówków. Boki komory zbudowano z pojedynczych kamieni, a pomiędzy nimi od zachodu umieszczono mniejszy kamień zamykający komorę. Wydaje się, że komora miała około 2,3 metra długości i 2,3 metra największej szerokości. Pierwotnie przykryta była kopcem niewielkich kamieni i ziemi, w planie o owalnej formie z minimalną średnicą około 8 metrów.
Jako kamienie portalowe wybrano duże, dobrze dopasowane bloki ustawione w odległości 1,2 metra od siebie. Północny miał 2 metry szerokości, 0,7 metra grubości i 2,2 metra wysokości. Południowy miał 1,8 metra szerokości, 0,6 metra grubości i 2,4 metra wysokości. Kamień drzwiowy prawdopodobnie prawie całkowicie zamykał wejście, mając 11 metra szerokości, 0,4 metra grubości i 1,9 metra wysokości. Kamienie tworzące boki ścian komory miały około 1,5-1,6 metra szerokości i 0,3-0,4 metra grubości. Północny prawdopodobnie był nieco wyższy, sięgając nieco ponad 1 metr wysokości. Jako strop wybrano wielki kamień o długości 4,5 metra, szerokości 3,1 metra w kierunku wschodnim i 3,8 metra szerokości w kierunku zachodnim. Zwężał się od 1 metra grubości w kierunku wschodnim do 0,4 metra grubości w kierunku zachodnim.
Stan obecny
Drumanone jest dobrym przykładem neolitycznego grobowca komorowego, portalowego, niestety pozbawionego kopca otaczającego pierwotnie komorę. Kamień stropowy obecnie spoczywa na dwóch ortostatach i na kamieniu portalowym. Najwyraźniej przesunął się na boki i do tyłu, przez co jest przechylony pod niebezpiecznym kątem w kierunku zachodniej strony, gdzie znajduje się zaledwie 0,7 metra nad ziemią w porównaniu z 3 metrami po stronie wschodniej. Jest podtrzymywany głównie przez bardzo płytki ortostat i kamień portalowy, który jest mocno popękany z powodu wybrzuszenia na jego spodniej powierzchni. Z pozostałych orostatów południowy jest niezwykle zwietrzały. Zabytkowa budowla znajduje się na terenie zagrody w bliskiej odległości od podrzędnej szosy, tuż za linią kolejową.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Borlase W., The dolmens of Ireland, London 1897.
Ó’Nualláin S., Irish Portal Tombs: Topography, Siting and Distribution, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Vol. 113/1983.
Topp C., The Portal Dolmen of Drumanone, Co. Roscommon, „Bulletin of the Institute of Archaeology”, 3/1962.
Valera R., Ó’Nualláin S., Survey of the megalithic tombs of Ireland, volume III, Dublin 1972.