Historia
Pierwsze zabudowania sakralne powstały w Drumacoo z inicjatywy świętej Sourney, która w VI wieku założyć miała w osadzie żeński klasztor. Prawdopodobnie konwent nie funkcjonował już w XII wieku, kiedy to w Drumacoo zbudowano murowany kościół parafialny, następnie przebudowany i powiększony w pierwszej ćwierci XIII stulecia. Kres funkcjonowania kościoła nastąpić mógł około połowy XVII wieku, na skutek walk irlandzko – angielskich i depopulacji znacznych regionów wyspy. Porzucona budowla wykorzystywana była odtąd jedynie ze względu na teren sąsiedniego cmentarza, na którym w 1830 roku rodzina St George dobudowała do ruiny kościoła neogotycką kaplicę grobową.
Architektura
Pierwotny kościół z XII wieku prawdopodobnie był bardzo prostą i niedużą budowlą, utworzoną na planie prostokąta o szerokości około 4,5 metra, dostępną przez prosty portal zachodni i oświetlaną wąskimi otworami okiennymi. W pierwszej ćwierci XIII stulecia jego ściana wschodnia i południowa zostały rozebrane, a pozostałe części wykorzystano przy budowie większej świątyni, również salowej, wzniesionej na rzucie prostokąta o szerokości 8,5 metra, przy czym nowa ściana południowa po pewnym czasie okazała się niestabilna i musiała zostać zastąpiona nieco głębiej umieszczonym murem o takiej samej osi. W efekcie wczesnogotycki kościół uzyskał prostokątny rzut o długości 20,4 metrów i szerokości 7,2 metra.
Kościół wczesnogotycki dostępny był nowym wejściem, umieszczonym w zachodniej części ściany południowej. Utworzono tam uskokowy portal z ostrołucznym zamknięciem, w archiwolcie bogato zdobiony motywem klamrowatych szewronów z piramidalnymi pachami (ang. spandrels), umieszczonych na profilowaniu złożonym z wałków i rowków. Archiwoltę portalu osadzono na impostach kapiteli, niesionych z kolei przez kolumienki osadzone w wydrążone narożniki. Kapitele pokryto śmiałymi i innowacyjnymi w swoim czasie płaskorzeźbami, ukazującymi potwory, kocie maski i motywy roślinne. W połowie wysokości kolumienki przedzielono kamiennymi pierścieniami, natomiast bazy osadzono na czworobocznych cokołach.
Wnętrze kościoła wczesnogotyckiego oświetlane było wąskimi oknami z lancetowatymi zamknięciami. Para najwyższych i najbardziej ozdobnych okien znajdowała się na osi ściany wschodniej, ale jedno z nich zamurowano w momencie przesunięcia ściany południowej. Okna były rozglifione do wnętrza, gdzie profilowane archiwolty osadzono na kolumienkach z kapitelami ze schematyczną dekoracją roślinną. Część okienną ściany wschodniej oddzielono od przyziemia gzymsem, zagiętym pod kątem prostym w celu objęcia okna. Po jego obu bokach znajdowały się dwudzielne ostrołuczne wnęki ścienne. Z nich południowa również została częściowo zamurowana w chwili przesunięcia ściany południowej.
Stan obecny
Kościół jest dziś niezadaszoną ruiną, powiększoną o neogotycką kaplicę z XIX wieku. Wczesnogotycki budynek zachował pełen obwód murów, w tym starszą ścianę północną i zachodnią, włączoną do powiększonej w XIII wieku budowli. Prawdopodobnie z XII wieku pochodzi też prosty portal zachodni, natomiast portal południowy stanowi jeden z najznamienitszych przykładów wczesnego gotyku na terenie zachodniej części Irlandii. Warto także zwrócić uwagę na zachowane okno wschodnie i dwie wnęki ścienne we wnętrzu. Po zachodniej stronie kościoła zobaczyć można studnię św. Sourney, do której w średniowieczu udawały się pielgrzymki ludzi szukających uzdrowienia.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Harbison P., A Thousand Years of Church Heritage in East Galway, Dublin 2005.
Leask H.G., Irish churches and monastic buildings. Gothic architecture to A.D. 1400, Dundalk 1958.
O’Keeffe T., Romanesque Ireland: architecture and ideology in the twelfth century, Rochester-New York 2003.
Salter M., Medieval churches of Ireland, Malvern 2009.