Historia
Zamek zbudowany został w ramach anglo-normańskiej inwazji na Irlandię i zabezpieczania przez zdobywców zajmowanych ziem. Powstać mógł z inicjatywy Johna de Courcy lub jednego z jego wasali, krótko po rozpoczęciu najazdu na Ulster w 1177 roku. W przekazach pisemnych odnotowany został po raz pierwszy w latach 1211-1212, w kilku wzmiankach odnoszących się do kosztów budowy mostu, nowej auli, czterech wież i paru innych budynków, co wskazywałoby, że musiał funkcjonować już od co najmniej kilku lat. W 1244 roku w pobliżu zamku rozegrała się bitwa pomiędzy irlandzkimi klanami O’Neill i O’Donnell. Ostatnie działania wojenne miały miejsce w Dromore w trakcie powstania irlandzkich katolików z 1641 roku, kiedy to zamek miał być poddany nieudanemu oblężeniu przez powstańców.
Architektura
Zamek usytuowano w zakolu rzeki Lagan, po północnej stronie jej koryta. Była to budowla typu motte, składająca się z gródka na stożkowatym kopcu o kolistym rzucie i dziedzińca podzamcza po jego południowej stronie. Całość umieszczono tak, by zajmowała silną pozycję nad brzegiem rzeki, z kopcem u szyi cypla, naprzeciwko naturalnego podejścia od północy. Ochronę kopca zapewniał rów suchej fosy oraz ziemny wał, które obejmowały także wschodni bok podzamcza (wał nie został przedłużony na zachodni bok podzamcza). Nietypowo gospodarcze zaplecze było niejako schowane za ulokowanym od czoła założenia kopcem.
Kopiec gródka stożkowatego początkowo sięgał około 9 metrów wysokości, ale na skutek rozbudowy został podwyższony do około 12 metrów. Jego spłaszczona kulminacja miała z grubsza owalny plan o wymiarach 18 x 16 metrów. Wzdłuż krawędzi stoków kopca wzniesiona była stosunkowo słaba palisada, składająca się z pojedynczego rzędu wkopanych w podłoże i wzmacnianych od tyłu słupów. Wzniesiony został także drugi obwód słupów, ale najpewniej zastąpił on starszą, zużytą już palisadę, a nie tworzył podwójnego pierścienia. Wjazd na teren kopca znajdować się musiał od strony południowej, gdzie nad fosą funkcjonować mógł długi drewniany most łączący się z podzamczem. Pośrodku kulminacji kopca znajdować się mogła budowla mieszkalno – obronna o lekkiej konstrukcji.
Podzamcze założono na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach około 30 x 30 metrów. Podobnie jak kopiec chronione było rowem fosy o płaskim dnie oraz obwarowaniami drewnianymi poprowadzonymi w koronie nasypu otaczającego dziedziniec. Wjazd na teren podzamcza znajdować się mógł po stronie wschodniej, gdzie bramę wyznaczałaby przerwa w linii ziemnego wału wokół podzamcza i wału przedłużonego z obwodu kopca. Cała zabudowa zajmująca teren dziedzińca podzamcza musiała być konstrukcji drewnianej lub szachulcowej.
Stan obecny
Zamek w Dromore przetrwał do czasów współczesnych wyłącznie w postaci ziemnych wałów i rowów, ale uchodzą one za najlepiej zachowane na terenie całej Irlandii Północnej. Pełnej wysokości sięga stożkowaty kopiec, w całości czytelne są także obwałowania jego podzamcza. Wstęp na teren gródka jest wolny o każdej porze.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
O’Conor K., Motte Castles in Ireland: Permanent Fortresses, Residences and Manorial Centres, „Château Gaillard”, 20/2002.
Salter M., The castles of Ulster, Malvern 2004.
Sweetman D., The Medieval Castles of Ireland, Woodbridge 2000.
Waterman D.M., Excavations at Dromore Motte, Co. Down, „Ulster Journal of Archaeology”, Third Series, Vol. 17/1954.