Historia
Kromlech zbudowany został w epoce brązu, około 1000 roku p.n.e. Jego funkcja związana była z gromadzeniem się ludzi podczas przesilenia zimowego i odprawianiem rytuałów w najkrótszy dzień w roku. Prawdopodobnie sama budowa była również wydarzeniem rytualnym, gdyż pośrodku kręgu umieszczono kremacyjny pochówek o charakterze dedykacyjnym, któremu towarzyszyły ceremonie religijne. Częstotliwość i długość użytkowania kromlechu musiała być znaczna, jako że w pobliżu zlokalizowano wyrafinowane jak na epokę brązu stanowisko, w którym przy dwóch chatach organizowano uczty i kontynuowano uroczystości.
Architektura
Kromlech wzniesiony został na skalnym tarasie, na południowym zboczu niskiego wzgórza, z widokiem na południe, aż do oddalonego o około 15 km wybrzeża. Pierwotnie składał się z siedemnastu kamieni ułożonych wzdłuż krawędzi okręgu o średnicy 9,3 metra. Drombeg należał do tak zwanego typu osiowego, który zazwyczaj miał nieparzystą liczbę kamieni i charakteryzował się głazem osiowym, znajdującym się naprzeciwko dwóch najwyższych głazów kromlechu. Te ostatnie, zwane portalowymi i umieszczone na północnym – wschodzie, mogły stanowić symboliczne wejście do okręgu. Drombeg jako jeden z niewielu kromlechów został dokładnie zorientowany z linią słońca, które podczas przesilenia zimowego zachodziło w wycięciu pobliskich wzgórz i pokrywało się z linią poprowadzoną przez kamień osiowy i między dwoma kamieniami portalowymi.
Wysokość kamieni stopniowo zmniejszała się od kamieni portalowych do kamienia osiowego, chociaż dwa flankujące go kamienie wznosiły się mniej więcej na poziomie swoich sąsiadów. Po wkopaniu w podłoże kamienie miały szerokość od 0,5 do nieco ponad 2 metrów, grubość od 0,2 do 0,6 metra i wysokość od 1,1 do 2 metrów. Najdłuższym kamieniem w kręgu, ułożonym dłuższymi bokami horyzontalnie, był głaz osiowy, tradycyjnie umieszczony po stronie południowo – zachodniej. Na jego górnej krawędzi utworzono dwa płytkie ryty miseczkowate (ang. cup marks) z których jeden otoczono owalnym pierścieniem. Głaz osiowy jako jedyny nie został wkopany w ziemię, ale ułożony na podłożu i podparty mniejszymi kamieniami.
Wewnątrz kręgu, poniżej ubitego żwirowego podłoża znajdowało pięć jam. Jedna z nich, umiejscowiona w pobliżu środka kromlechu, zawierała depozyt skremowanych ludzkich kości wraz z licznymi fragmentami naczyń. Ponadto w gniazdach trzech kamieni odnaleziono skrobaki krzemienne. Około 30 metrów na zachód usytuowane były dwie okrągłe chaty, przy których kopiec z kamienia i ziemi wzbogaconej węglem drzewnym, a także wyłożone kamieniami koryto, palenisko i studnia zasilana wodą ze źródła sugerowałyby, że przy kromlechu miały miejsce uroczyste uczty. Do dwóch połączonych ze sobą chat prowadziła utwardzona ścieżka. Same chaty mogły być miejscem przygotowywania posiłków, gdyż palenisko do pieczenia wbudowano w ścianę mniejszej z nich.
Stan obecny
Drombeg (gael. Drom Beag) jest prawdopodobnie najbardziej znanym kromlechem w Irlandii i doskonałym przykładem tak zwanego osiowego kręgu kamiennego, często spotykanego w hrabstwach Cork i Kerry oraz mającego pokrewieństwa z kromlechami leżącymi w Szkocji. Jest także jednym z nielicznych kromlechów, jakie bezspornie zorientowano z okolicznym krajobrazem i drogą słońca po nieboskłonie. Spośród siedemnastu kamieni tworzących pierwotnie krąg, do czasów współczesnych zachowało się piętnaście, w tym jeden obecnie przewrócony. Kromlech jest udostępniony dla zwiedzających, podobnie jak relikty pobliskiego fulacht fia, miejsca w którym budowniczowie kromlechu przy dwóch chatach ucztowali i kontynuowali uroczystości (kamienny kanał jest dodatkiem współczesnym, służącym odwadnianiu terenu budowli).
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Burl A., The stone circles of Britain, Ireland, and Brittany, New Haven-London 2000.
Ó Nualláin S., A Survey of Stone Circles in Cork and Kerry, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 84C, 1984.
Ó Nualláin S., The Stone Circle Complex of Cork and Kerry, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, 105/1975.
Power D., Archaeological Inventory of County Cork, Volume I: West Cork, Cork 1992.
Power D., Archeological Heritage of County Cork, Cork 2020.
The Old Stones. A Field Guide to the Megalithic Sites of Britain and Ireland, red. A.Burnham, London 2018.