Drishane – wieża mieszkalna

Historia

   Wieżę mieszkalną zbudowano w połowie XV wieku z inicjatywy klanu MacCarthy (gael. Mac Cárthaigh). Jej fundatorem miał być Dermot Mór, drugi syn trzeciego lorda Muskerry. Na przełomie XVI i XVII wieku tuż obok pierwotnej budowli wzniesiono mniejszą wieżę cylindryczną, służącą poprawie obronności, natomiast około 1643 roku zmodernizowano wnętrza mieszkalne. Data i inicjały na jednym z kominków wskazywałyby, iż wieża związana już była wówczas z rodziną Drishane, od której uzyskała wówczas nową nazwę. Na początku XVIII stulecia właścicialmi wieży zostali członkowie rodu Wallis, którzy obok starej budowli ufundowali wygodniejszą rezydencję. Właścicielami majątku pozostawali do 1882 roku.

Architektura

   Wieżę zbudowano na skalnym podłożu, lekko wyniesionym ponad okoliczny teren na południowym brzegu rzeki Finnow. Założona została na planie trapezowatego czworoboku o wymiarach 8,8 x 7,7 metra, jako niewielki dom wieżowy o bardzo smukłej bryle sięgającej około 20 metrów wysokości. Cechą charakterystyczną wieży, oprócz nieregularnego rzutu, stały się także zaokrąglone narożniki. Jako materiału budowlanego użyto kamienia łamanego, uzupełnianego w narożnikach ciosami. Podstawę wieży tradycyjnie lekko pogrubiono i wyposażono w pochyłe elewacje, celem wzmocnienia statyki konstrukcji. W koronie murów zbudowano blankowane przedpiersie, przy czym jeden z narożników podwyższono do formy strażniczo – obserwacyjnej czworobocznej wieżyczki, wyższej o jedną kondygnację od głównej części wieży.
   Otwory okienne i strzeleckie wieży nie odbiegały formą od stosowanych w innych irlandzkich późnośredniowiecznych budowlach tego typu. Wszystkie miały formę wysokich, rozglifionych do wnętrza szczelin, prosto zamkniętych w dolnych kondygnacjach i niektórych lancetowatych w piętrach środkowych. Na najwyższym piętrze mieszkalno – reprezentacyjnym od południa i wschodu utworzono nieco większe, ale nadal bardzo wąskie okna dwudzielne, zamknięte oślimi grzbietami i ujęte zagiętymi w narożnikach gzymsami okapowymi. W narożniku wschodnim jeden ze szczelinowych otworów umieszczono w samym narożniku wieży, celem pokrycia ślepego pola ostrzału. Otwór wejściowy utworzono od północnego – wschodu, na poziomie przyziemia, w ostrołucznie zamkniętym i fazowanym portalu. Najwyższej zlokalizowano czworoboczne otwory do odprowadzania wody deszczowej z chodnika straży za przedpiersiem.
   Wnętrze wieży podzielono na cztery główne kondygnacje, każdą z jednym pomieszczeniem na każdym piętrze. Komunikację pomiędzy nimi zapewniała spiralna klatka schodowa, rozpoczynająca się prostym biegiem schodów w grubości muru, z korytarzowego przedsionka za portalem wejściowym. Nietypowo klatka schodowa pomijała przykrytą ostrołuczną kolebką trzecią kondygnację, która możliwa była do osiągnięcia wyłącznie przez właz w podłodze. Na galerię obronną w koronie murów i dalej na narożną wieżyczkę strażniczą prowadziły osobne schody, poprowadzone z wnęki okiennej jednego z dwudzielnych okien.

Stan obecny

   Wieża Drishane jest dziś jedną z najlepiej zachowanych na terenie hrabstwa Cork. Wyróżnia się smukłą bryłą i sąsiedztwiem niższej, wczesnonowożytnej już, ale nie odbiegającej stylistycznie wyglądem wieży cylindrycznej. Z XIX wieku pochodzi obecny krenelaż głównej wieży oraz część detali wieży okrągłej. Posiadłość znajduje się obecnie w rękach organizacji utrzymującej ośrodek dla osób ubiegających się o azyl, która udostępnia zabytkowe zabudowania dla zwiedzających w okresie letnim.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Cotter E., Heritage Castles of County Cork, Cork 2017.
McCarthy S.T., The Clann Carthaigh (continued), „Kerry Archaeological Magazine”, Vol. 3, No. 15/ 1915.

Salter M., The castles of South Munster, Malvern 2004.