Historia
Wieża Downeen przypuszczalnie zbudowana została w XVI wieku, jako fundacja klanu O’Cowhig lub MacCarthy Reagh. Na przełomie XVI i XVII wieku odnotowana została na mapie Jamesa Hardimana pod nazwą Donynmore. W 1602 roku, już jako majątek O’Driscollów, została zajęta przez angielskie wojska. Porucznik Saunders napisał wówczas do lorda prezydenta Munsteru, że zajął umocnioną posiadłość „Downing”, która była położona nad morzem i oddzielona od lądu, tak że nie można było się do niej dostać inaczej niż przez mały, zwodzony most z drewna, przypominający most zbudowany w ulsterskim Dunluce. W kolejnym miesiącu sir George Carew nakazał zniszczenie zamków ulokowanych nad oceanem, choć o Downeen bezpośrednio nie wzmiankowano. W 1611 roku okoliczne ziemie należały do Davida Roche z Licklas, w 1640 roku do Dermota Carty, w 1655 roku „Downnige” było własnością biskupa Ross. Sama wieża przypuszczalnie była już w tym okresie porzucona.
Architektura
Downeen zbudowano na krawędzi skalistego klifu, górującego nad wodami zatoki Oceanu Atlantyckiego. Wzniesienie na którym posadowiono wieżę stanowiło wyspę, być może już w średniowieczu, pomimo wyższego poziomu wód, łączoną z lądem w trakcie odpływów. Pomimo tego dostęp do budowli był bardzo trudny, ze względu na postrzępione skały i prawie pionowe urwiska, utworzone przez naturę z każdego kierunku. Dojazd musiał być poprowadzony po wysokim drewnianym moście od strony północnej. Według przekazów pisemnych miał on formę zwodzoną.
Wieża wzniesiona została na planie czworoboku, z murami o grubości 1,2 – 1,5 metra zwieńczonymi przedpiersiem, za którym musiał się znajdować niezadaszony chodnik straży. Wejście dostępne było z poziomu gruntu, poprzez południowy portal o ostrołucznym zamknięciu. Oświetlenie kondygnacji zapewniały wąskie otwory okienne o prostokątnych kształtach, ciosowych obramieniach i rozglifieniach skierowanych do wnętrza. W środku wieża mieściła trzy główne kondygnacje Przyziemie wieży było przykryte sklepieniem kolebkowym o ostrołucznym przekroju, natomiast piętra drewnianymi stropami. Pod sklepieniem mogło dodatkowo funkcjonować niskie półpiętro.
Od południowego – zachodu w pobliżu wieży znajdował się prostokątny w planie budynek o długości około 13,5 metra. Mieścił on jedną lub dwie kondygnacje, był więc niższą budowlą o charakterze pomocniczym, uzupełniającą przestrzeń gospodarczą wieży. W budynku znajdować się mogła również aula, dla której w skromnej wieży raczej nie było odpowiednich warunków.
Stan obecny
Do czasów współczesnych zachowała się południowa część wieży, sięgająca wysokości przedpiersia, ale bez widocznych już blanków. Północna część uległa całkowitemu zanikowi, prawdopodobnie na skutek obsunięcia skarpy do wody. W zachowanej części widoczny jest portal wejściowy, a wyżej otwór okienny. Od północy w oczy rzuca się przekrój częściowo przetrwałego sklepienia przyziemia. Po południowo – zachodniej stronie wieży dojrzeć można porośnięte gęstą trawą mury przyziemia drugiego budynku. Dostęp do wieży może być utrudniony z powodu braku mostu na wyspę i otaczających ją stromych skarp.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Power D., Archaeological Inventory of County Cork, Volume I: West Cork, Cork 1992.
Salter M., The castles of South Munster, Malvern 2004.
Westropp T.J., Fortified Headlands and Castles on the South Coast of Munster. Part I. From Sherkin to Youghal, Co. Cork, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 32/1914-1916.