Historia
Wieża mieszkalno – obronna Doonmacfelim (gael. Dún Mhic Feilim) wzniesiona została w okresie największego ożywienia budowlanego tego typu konstrukcji na terenie Irlandii, mianowicie pod koniec XV wieku lub w początkach XVI stulecia. Jej nazwa wskazywałaby, że powstała na miejscu starszej siedziby synów niejakiego Felima, zapewne z klanu O’Connor. Wieża początkowo należała do możnego rodu O’Brienów, lecz po okresie walk irlandzkich katolików z protestanckimi wojskami Olivera Cromwella w połowie XVII wieku, przypadła Johnowi Fitzgeraldowi. Zapewne w drugiej połowie tamtego stulecia była już porzucona lub w najlepszym razie podupadła.
Architektura
Wieżę zbudowano na niewielkim pagórku przy zachodnim brzegu rzeki Aille, z dłuższą osią umieszczoną na linii wschód – zachód. Wzniesiona została na planie czworoboku o długości 10,6 metra i szerokości 8,8 metra, przy wykorzystaniu dobrej jakości ciosanego wapienia i jeszcze lepiej opracowanych bloków w narożnikach. Ciosy starano układać się regularnymi warstwami, ale gdzieniegdzie odmienne rozmiary budulca musiały być uzupełniane mniejszymi kamieniami, zwłaszcza w wyższych partiach wieży. Masywne mury wzmocniono dodatkowo w przyziemiu pochyłymi elewacjami. W koronie, jak w większości późnośredniowiecznych irlandzkich wież mieszkalnych, zapewne zwieńczone były przedpiersiem i dookolnym chodnikiem straży.
Otwory okienne w dolnych kondygnacjach wieży były nieliczne, prosto wykonane na rzucie wąskich prostokątów, szczelinowe, rozglifione do wnętrza. Najmniejsze doświetlały najmniej ważne przestrzenie, takie jak klatka schodowa, czy latryny. Być może główne pomieszczenia mieszkalne wyposażono w nieco większe okna o późnogotyckich zdobieniach. Wejście tradycyjnie znajdowało się na poziomie gruntu, w południowej części ściany wschodniej. Przypuszczalnie było zamykane ryglem blokującym drewniane drzwi i żelazną kratą blokowaną łańcuchem.
Wnętrze wieży mieściło co najmniej trzy, a zapewne cztery lub być może nawet pięć kondygnacji. Z nich przyziemie przykryte było sklepieniem kolebkowym, zaś dwa wyższe piętra drewnianymi stropami. Komunikację pionową zapewniała spiralna klatka schodowa, osadzona w grubości muru narożnika północno – wschodniego. Ze względu na bardzo masywne mury przyziemia, najniższe pomieszczenie miało niewielkie rozmiary, a w grubości jeden ze ścian i w pasze sklepienia można było utworzyć komorę, służącą albo za celę więzienną, albo za schowek na wypadek ataku. Prawdopodobnie w grubości murów znajdowały się także na piętrach latryny.
Stan obecny
Obecnie w najlepszym stanie zachowała się zachodnia ściana wieży i króki fragment sąsiadującej z nią ściany północnej, sięgające poziomu trzeciej kondygnacji. Mur południowy widoczny jest do wysokości drugiej kondygnacji, natomiast ściana wschodnia i pozostała część ściany północnej uległy tak znacznej degradacji, że od wschodu widoczny jest z zewnątrz przekrój zachowanego jeszcze w przyziemiu sklepienia. Ruiny zabytkowej budowli znajdują się na terenie prywatnym, ale są widoczne z dróg publicznych.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Griffin B.J., Griffin K.M., Doolin: History & Memories, Ballina 2020.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.