Historia
Według tradycji oraz nazwy osady pierwsza budowla sakralna miała zostać wzniesiona w Donaghpatrick we wczesnym okresie średniowiecza z fundacji św. Patryka. Murowany kościół parafialny, wchodzący w skład biskupstwa Annaghdown, prawdopodobnie zbudowany został w XII wieku. Parafia Donaghpatrick odnotowana została w zestawieniu podatkowym z 1306 roku (ang. Taxation of Annaghdown). Kościół przypuszczalnie funkcjonował do okresu reformacji i późniejszych walk wewnętrznych lub najdalej do czasu powstania irlandzkich katolików z lat 40-tych XVII wieku.
Architektura
Kościół zbudowany został z łamanego i narzutowego kamienia, częściowo opracowanego od strony lica i z grubsza układanego równymi warstwami. Narożniki budynku nie zostały wzmocnione ciosami. Kościół założony został na planie prostokąta, bez wyodrębnionego architektonicznie prezbiterium lub z węższym prezbiterium o prostym zamknięciu. Korpus przykrywał wysoki dach dwuspadowy, osadzony od wschodu i zachodu na trójkątnych szczytach, przy czym na zachodnim pierwotnie znajdować się miała niewielka dzwonnica.
Proste elewacje kościoła nie zostały rozdzielone przyporami ani żadnym detalem architektonicznym w postaci fryzów lub lizen. Otwory okienne przepruto w murach niewielkie, półkoliście zamknięte, rozglifione do wnętrza. Pojedyncze okno o takiej formie umieszczono we wschodniej części ściany południowej i na osi ściany zachodniej. Ponadto od zachodu w obszarze szczyty umieszczono okno dwudzielne. Ściana północna była pozbawiona okien, ale mieściła portal wejściowy. Drugie wejście, zamykane ryglem osadzanym do otworu w murze, umieszczono w zachodniej części ściany południowej.
Wnętrze kościoła nie zostało podsklepione. Nad większością korpusu znajdować się musiała otwarta więźba dachowa. W części zachodniej na kamiennych konsolach i w czworobocznych gniazdach osadzono płaski drewniany strop, nad którym zlokalizowano drugą kondygnację. Zapewne pełniła ona funkcję pomieszczenia mieszkalnego dla księdza.
Stan obecny
Do chwili obecnej zachowała się szczytowa ściana zachodnia korpusu kościoła wraz z większością ścian północnej i południowej. Brakuje wschodniej ściany szczytowej lub arkady tęczy, jeśli kościół miał wydzielone prezbiterium. Spośród detali architektonicznych zachowały się trzy półkoliście zamknięte okna, kilka prostych konsol stropowych i dwa wejścia do kościoła, być może częściowo przekształcane. Wstęp na teren zabytkowej budowli jest wolny. Jest ona widoczna z szosy łączącej Headford z Tuam.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Nicholls K.W., Rectory, Vicarage and Parish in the Western Irish Dioceses, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Vol. 101, No. 1/1971.
Strona internetowa irishstones.org, Donaghpatrick.