Historia
Wieża Derryowen zbudowana została pod koniec XV wieku lub we wczesnych latach XVI stulecia, jako jedna z fundacji klanu O’Shaughnessy. W 1589 roku przejęta została przez George’a Cusacka, szeryfa Clare, który dziesięć lat później został zabity przez O’Brianów of Leamaneh, w zemście za egzekucję Donogha O’Briena. W 1641 roku jako właściciel Derryowen odnotowany został niejaki John Cookson. Do porzucenia wieży dojść mogło w drugiej połowie XVII wieku lub w XVIII stuleciu.
Architektura
Wieża miała w planie kształt prostokąta o szerokości 8,4 metra i długości około 12 metrów. Wzniesiona została na stosunkowo płaskim terenie, przy wykorzystaniu z grubsza ociosanego od strony lica kamienia, układanego w raczej równe warstwy, jedynie gdzieniegdzie przemieszane ze względu na różne rozmiary materiału budowlanego. Narożniki wieży wzmocnione zostały dokładnie opracowanymi ciosami. Derryowen miało aż sześć głównych kondygnacji, przez co bryła budynku była smukła i strzelista, dominująca nad okolicznym obszarem. Część cokołowa celem wzmocnienia konstrukcji miała lekko pochyłe zewnętrzne elewacje. W koronie ścian osadzono przedpiersie, wysunięte przed lico murów małym uskokiem. Prawdopodobnie pierwotnie było ono blankowane. Co najmniej dwa narożniki, południowy i wschodni, zwieńczone były wykuszami machikułowymi.
Otwory okienne, doświetlające i strzeleckie wieży charakteryzowały się różnorodnymi formami, ale wszystkie były bardzo wąskie i wysokie. Najprostsze, prostokątne, fazowane od zewnątrz i rozglifione do wnętrza, znajdowały się w najniższych kondygnacjach i w pomieszczeniach o mniejszym znaczeniu. Niektóre w przyziemiu miały rozglifienie poszerzające się w dolnej części, prawdopodobnie celem wpuszczenia większej ilości światła i zwiększenia kąta widzenia, przy zachowaniu bardzo wąskiej szczeliny. Co najmniej jeden z otworów strzeleckich przepruto w samym narożniku, w sposób typowy dla irlandzkich wież mieszkalnych. Okna pomieszczeń mieszkalnych na piętrach zamykano oślimi grzbietami, niektórymi z płaskorzeźbionymi zdobieniami po bokach archiwolt. Co najmniej jedno okno najwyższej kondygnacji było dwudzielne. Otwór wejściowy umieszczono na poziomie gruntu w krótszej ścianie południowo – zachodniej.
Wnętrze wieży, zgodnie z popularnym w zachodnio-irlandzkich późnośredniowiecznych wieżach mieszkalnych zwyczajem, podzielone było kamienną ścianą na dwie części. Mniejsza zachodnia mieściła w narożniku spiralną klatkę schodową, przedsionek w przyziemiu i wąskie komory pomocnicze powyżej. Środkową i wschodnią część zajmowały główne pomieszczenia, gospodarcze w przyziemiu i mieszkalne powyżej. Tylko najwyższa kondygnacja stanowiła jedno duże pomieszczenie, zapewne o funkcji reprezentacyjnej auli. Pomieszczenia mieszkalne wyposażone były w kominki i ukryte w grubości murów latryny, dostępne wąskimi korytarzami.
Stan obecny
Do czasów współczesnych zachowała się jedynie większość krótszej ściany południowo – zachodniej wieży oraz około trzy czwarte wzdłużnej ściany południowo – wschodniej. Niestety z powodu długotrwalych zaniedbań w 1990 roku zawalił się narożnik wschodni budynku, po którym pozostaje obecnie zarośnięta trawą kupa gruzu. W przetrwałych jeszcze murach widoczne są liczne gotyckie otwory okienne i strzeleckie, a nawet fragment narożnego machikułu i przedpiersia. Od strony wewnętrznej dojrzeć można wnęki okienne, kominek, czy fragment ściany działowej.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Leask H.G., Irish castles and castellated houses, Dundalk 1951.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.
Westropp T.J., Notes on the Lesser Castles or „Peel Towers” of the County Clare, „Proceedings of the Royal Irish Academy”, Vol. 5, 1898-1900.