Historia
Pierwsza społeczność monastyczna osiąść miała na wyspie u południowo – zachodnich brzegów półwyspu Iveragh w VI lub VII wieku. Według tradycji sprowadzić ją miał święty Fíonán, od którego miejsce uzyskało zanglicyzowaną nazwę Derrynane (gael. Doire Fhíonáin). W późniejszym okresie średniowiecza klasztor przyjął regułę augustiańską i został przebudowany około XIII wieku w stylistyce wczesnogotyckiej. Augustianie przetrwać mogli w Derrynane pierwszą falę reformacyjnych kasat klasztorów z czasów Henryka VIII, gdyż ich klasztor odnotowany został jeszcze na mapie Johna Speeda z 1610 roku. Od początku XVIII stulecia opuszczone zabudowania służyły już tylko za cmentarz.
Architektura
Klasztor założony został w północno – wschodniej części niedużej wyspy, być może już w średniowieczu przekształcanej w półwysep w trakcie odpływów. Pod budowę wybrano opadający ku wodzie obszar, od wschodu ograniczony wysokimi i skalistymi skarpami, a od zachodu i południa wzgórzami, które mogły zabezpieczać przed silnymi wiatrami. Północną część założenia zajmował orientowany względem stron świata kościół klasztorny, od południa sąsiadujący z niewielkim wirydarzem i dwoma skrzydłami klauzury: wschodnim i południowym. Od strony zachodniej wirydarz mógł być zamknięty prostym murem.
Kościół wzniesiono na planie prostokąta bez wyodrębnionego architektonicznie prezbiterium. Zbudowano go z łamanego kamienia i ciosów piaskowca, wykorzystanych do wzmocnienia narożników i utworzenia detali architektonicznych. Całą konstrukcję przykrywał pojedynczy dach dwuspadowy, oparty od wschodu i zachodu na trójkątnych szczytach. Początkowo elewacje budynku były gładkie, ale ze względu na opadający ku nabrzeżu teren, od wschodu kościół wtórnie podparto dwoma masywnymi przyporami. Oświetlenie kościoła zapewniały wąskie i wysokie okna lancetowate. W elewacji wschodniej utworzyły one triadę z centralnym otworem nieco wyższym niż boczne. Od strony wewnętrznej okna szeroko rozglifiono, na zewnątrz lekko sfazowano. Wejście do kościoła wiodło od północy, poprzez półkoliście zamknięty portal. Kolejny, ostrołuczny portal komunikował kościół z klasztorem na południu. Wnętrze przykryte było zapewne otwartą więźbą dachową lub kolebką, ze względu na wysokie okna wschodnie. W ścianie południowej we wschodniej części kościoła znajdowała się kamienna piscina.
Skrzydło wschodnie wzniesione zostało z łamanego kamienia łączonego wapienną zaprawą, bez narożników wzmacnianych ciosami. Budynek usytuowano prostopadle do kościoła, z dłuższymi ścianami na osi północ – południe. Mieścił on główną kondygnację przyziemia oraz drugą kondygnację lub półpiętro. Podobnie jak kościół przykryty był dwuspadowym dachem szczytowym, przy czym szczyt północny dostawiono wtórnie do ściany kościoła. Otwory okienne były prosto wykonane, bez ciosowych ościeży, prostokątne. Wejście w ścianie wschodniej i zachodniej utworzono z łukami wykonanymi z cienkich i długich klińców.
Skrzydło południowe umieszczone zostało równolegle do kościoła. Podobnie jak budynek wschodni wzniesione zostało z łamanego kamienia łączonego wapienną zaprawą, z całością przykrytą pojedynczym dachem dwuspadowym opartym na trójkątnych szczytach. Wejście do budynku prowadziło wyłącznie od strony północnej, a więc z wirydarza. Wnętrze było jednoprzestrzenne, o ile nie zastosowano przegród z lżejszych materiałów budowlanych. Skrzydło południowe nie było bezpośrednio połączone ze skrzydłem wschodnim.
Stan obecny
Klasztor Derrynane, znany także pod nazwą Ahamore, jest dziś malowniczo usytuowaną ruiną, pozbawioną dachów i częściowo zarośniętą roślinnością, ale o względnie dobrym stanie zachowania. Przetrwały mury obwodowe kościoła oraz dwóch sąsiednich skrzydeł. Największe ubytki ścian widoczne są w części zachodniej skrzydła wschodniego i północnej skrzydła południowego. Wyróżnia się kościół klasztorny, najstarsza część założenia, w murach którego przetrwały wczesnogotyckie otwory okienne z triadą wschodnią na czele. Widoczne są ponadto dwa portale wejściowe oraz piscina.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Frykler A., Hanbridge R., Archaeological Survey, Abbey Island (Derrynane) Graveyard, Abbey Island, Co. Kerry, [b.m.w.] 2009.
Lewis S., A topographical dictionary of Ireland, Vol. II, London 1840.