Historia
Wieża Derrymacloughna prawdopodobnie zbudowana została we wczesnych latach XVI wieku, jako własność możnego klanu de Burgo (Burke), pierwotnie rodu anglo-normańskiego, który jednak pod koniec średniowiecza był już całkowicie przesiąknięty kulturą gaelicką. W 1538 roku Derrymacloughna miało zostać zajęte przez królewskiego namiestnika Irlandii (ang. Lord Deputy) i uszkodzone, ale po zakończeniu konfliktu wieżę wyremontowano. Według przekazów pisemnych w 1574 roku znajdowała się w posiadaniu Johna Burke. Funkcje mieszkalne pełniła aż do początku XIX wieku, kiedy to porzucona została nowożytna rezydencja przystawiona do starej wieży.
Architektura
Wieża zbudowana została na lekko pagórkowatym terenie, na planie prostokąta o długości 11,6 metra i szerokości 8,4 metra. Do jej budowy użyto częściowo ociosanego kamienia, najlepiej opracowanego w narożnikach, które wzmocniły duże, lekko zaoblone w narożach kwadry. Podstawa wieży, czyli fragment z najgrubszymi murami, uzyskała zewnętrzne elewacje lekko pochyłe, celem wzmocnienia całej konstrukcji budynku. Pionowo mury wieży wyprowadzono powyżej poziomu pierwszego piętra. Nad piątą kondygnacją koronę ścian zwieńczono przedpiersiem, pierwotnie zapewne z krenelażem chroniącym dookolnego, niezadaszonego chodnika straży. Nie był on wyposażony w narożne bartyzany, ani w machikuły.
Otwory w murach wieży pierwotnie były niewielkich rozmiarów i rozmieszczone nieregularnie. Te w mniej ważnych pomieszczeniach miały formę prostych szczelin z rozglifieniami skierowanymi do wnętrza. Ważniejsze komnaty oświetlały wysokie i wąskie okna z zamknięciami w bardzo popularne u schyłku średniowiecza ośle grzbiety. Od zewnątrz były one fazowane, niektóre z płaskorzeżbionymi zdobieniami po bokach archiwolt. Przeważnie były to okna jednodzielne, ale w elewacji południowej umieszczono okno dwudzielne, a kolejne wielodzielne znajdować się mogły od północy. Jako strzelnice dla ręcznej broni palnej wykorzystywane były koliste otwory, być może wprowadzone wtórnie. Otwór wejściowy umieszczono na poziomie gruntu w murze zachodnim. W jego uskok ruchem wahadłowym chowana była krata, blokowana żelaznym łańcuchem przeciąganym przez otwór w ościeżu. Zapewne używano też drzwi blokowanych ryglem.
Wnętrze wieży miało podział typowy dla wielu późnośredniowiecznych wieżowych domów z zachodnich terenów Irlandii. Dzieliło się na mniejszą zachodnią część czołową ze spiralną klatką schodową i małymi komorami oraz na zajmujące środkową i wschodnią część główne pomieszczenia. Obie część oddzielone były dość grubym kamiennym murem. Za wyjątkiem trzeciej kondygnacji ze sklepieniem kolebkowym, główne pomieszczenia kryte były drewnianymi stropami. Przyziemie tradycyjnie pełniło rolę spiżarni i składu. Druga, czwarta i piąta kondygnacja była mieszkalna, z kominkami umieszczonymi w ścianach wschodniej i południowej. Ponadto w grubości murów znajdowały się korytarze i wąskie komory, z których przynajmniej część musiała być zakończona latrynami.
Stan obecny
Wieża zachowała się do poziomu najwyższej kondygnacji, ale jej mury są częściowo uszkodzone i poddane nowożytnym przekształceniom. W miejscach niektórych okien i pośrodku elewacji zachodniej pojawiły się wyrwy, z których część załatano cegłami. Od zachodu widoczne są też ślady po dostawionym tam wtórnie budynku. Część z okien (np. zachodnie na najwyższym piętrze, północne na najwyższych piętrach) zostały przekształcone w XVII lub XVIII wieku. Degradacji uległa górna część przedpiersia. Wnętrze wieży zapewne nie jest dostępne, gdyż na zdjęciach widać blokujące go zwały gruzu.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Nolan J.P., The Castles of Clare Barony, „Journal of the Galway Archaeological and Historical Society”, Vol. 1, No. 1/1900.
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.