Historia
Wieża Derrydonnell zbudowana została w późnych latach XV wieku, prawdopodobnie z fundacji klanu Clanricarde, gałęzi możnego rodu Burke. W 1574 roku miała być dzierżawiona przez niejakiego Tybbota McAwgla. Na przełomie XVI i XVII wieku znajdowała się w posiadaniu Ullica Burke, który przed śmiercią w 1608 roku mógł przeprowadzić rozbudowę jej zewnętrznych obwarowań. Do porzucenia budowli doszło najpewniej po okresie walk irlandzko – angielskich z połowy XVII wieku.
Architektura
Wieża zbudowana została na planie prostokąta o wymiarach 11 x 9,4 metra, przy wykorzystaniu z grubsza opracowanego kamienia, układanego w miarę regularne warstwy, uzupełniane drobniejszym gruzem. Jej pięć kondygnacji pierwotnie wieńczyło przedpiersie, prawdopodobnie wyposażone w krenelaż. Mury przebite były szczelinowymi otworami strzeleckimi i doświetlającymi oraz nieco tylko szerszymi oknami jednodzielnymi. Jedynie na najwyższej kondygnacji znajdowały się większe okna dwudzielne, zamknięte oślimi grzbietami i dodatkowo przedzielone horyzontalnie szprosami. Wejście znajdowało się na poziomie gruntu pośrodku ściany wschodniej.
Wnętrze wieży na każdej kondygnacji podzielone było na dwie odrębne pod względem funkcjonalnym części. Większa zachodnia mieściła duże, kwadratowe w planie pomieszczenia gospodarcze i mieszkalne, natomiast węższa część wschodnia wypełniona była spiralną klatką schodową w narożniku północno – wschodnim i niedużymi komorami po jej południowej stronie. Ponadto w grubości murów obwodowych zachodniej części wieży znajdowały się liczne korytarze, wnęki i komory latrynowe. Dwuczęściowy podział wieży był charakterystyczny dla wielu późnośredniowiecznych domów wieżowych z terenu Connacht, wynikający z etapowego wznoszenia i chęci podziału wnętrza na wyraźnie odrębne części o różnym przeznaczeniu.
Przyziemie wieży za portalem i korytarzowym przedsionkiem mieściło słabo oświetlone pomieszczenie o funkcji spiżarni lub składu, z którego w razie konieczności można się też było bronić przy użyciu szczelinowych, rozglifionych do wnętrza otworów. Główne pomieszczenie drugiej kondygnacji wyposażono już w latrynę, ale nie było ogrzewane, przez co jego funkcja mieszkalna musiała być ograniczona. Na trzeciej kondygnacji w ścianie zachodniej głównego pomieszczenia znajdował się kominek, natomiast w grubości muru południowego korytarz, być może zakończony w narożniku latryną. Prawdopodobnie funkcję mieszkalną miała także kondygnacja czwarta. Najwyższe piętro, ze względu na największe i najbardziej ozdobne okna, musiało pełnić rolę reprezentacyjnej auli.
Stan obecny
Wieża znajduje się dziś w stanie częściowej ruiny, z powodu niedawnego zawalenia narożnika południowo – zachodniego. Niestety zły stan murów stwarza obawy o możliwośc kolejnych zawaleń i unicestwienie zachowanych jeszcze późnogotyckich detali architektonicznych, takich jak otwory okienne czy portalowe. Zabytkowa budowla jest własnością prywatną, nie udostępnioną dla zwiedzających i położoną z dala od publicznych szos. Dość dobrze widoczna jest jedynie z przebiegającej od północy linii kolejowej.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Donnelly C.J., Sectionally Constructed Tower Houses: A Review of the Evidence from County Limerick, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Vol. 128/1998.
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.