Historia
Wieża Deerpark ufundowana została prawdopodobnie w XV lub wczesnym XVI wieku, z inicjatywy klanu MacHubert-Burke, jednej z głównych rodzin średniowiecznego Connacht. Z nieznanych przyczyn, być może z powodu kłopotów finansowych, działań wojennych lub zmian własnościowych, budowa wieży nie została nigdy ukończona według pierwotnych planów. Wzniesiono jedynie jej frontową część, co pozbawiło budynek głównych pomieszczeń mieszkalnych i wpłynęło na konieczność późniejszego modyfikowania wnętrz celem ich przystosowania do zamieszkiwania (instalacja kominka na jednym z górnych pięter). Przypuszczalnie z tego powodu wieża nigdy nie służyła za typową siedzibę rodu lub centrum administrowania majątkiem, ale była bardziej budowlą strażniczą o ograniczonej funkcji mieszkalnej, a następnie pełniła rolę gołębnika. Do jej porzucenia dojść mogło w trakcie XVII-wiecznych walk irlandzko – angielskich.
Architektura
Wieżę usytuowano na niskim, pokrytym eratykami wzniesieniu, w obrębie którego zapewne stały też drewniane zabudowania gospodarcze. Droga do niej prowadzić mogła od strony łagodniejszych stoków na zachodzie lub południu, natomiast najbardziej strome zbocze znajdowało się na północy. Według pierwotnych planów miała to być budowla segmentowa, rozpowszechniona na terenach późnośredniowiecznego Munsteru i Connacht. Wieże tego typu powstawały etapowo i dzielone były w poprzek na dwie odrębne pod względem użytkowym i konstrukcyjnym części: większą z pomieszczeniami mieszkalnymi i mniejszą z wejściem, systemem komunikacji pionowej i małymi komorami pomocniczymi. W Deerpark planów budowlanych najpewniej nigdy w całości nie zrealizowano i ostatecznie wzniesiono tylko wschodnią, czołową część wieży, przez co powstała wyjątkowo wąska i smukła budowla o mocno ograniczonej przestrzeni mieszkalnej.
Partie frontowe segmentowych wież mieszkalnych zawsze wznoszono jako pierwsze, natomiast partie zawierające główne komnaty były dostawiane później. Wspólne mogły być jedynie najwyższe kondygnacje z pojedynczymi dużymi pomieszczeniami. Powody decyzji o dwufazowym procesie budowy mogły być złożone i wynikać z takich czynników, jak potrzeba sfinansowania prac w sposób etapowy, konieczność ukończenia lokalu mieszkalnego w ciągu jednego sezonu budowlanego lub, co najbardziej prawdopodobne, chęć posiadania kamiennej podstawy, na której można by zamontować dźwig lub podnośnik, pomocny w budowie kamiennego sklepienia w większej sekcji mieszkalnej.
Ukończona część wieży Deerpark uzyskała w planie wymiary 8,2 x 4,2 metra. W przyziemiu mury lekko nachylono, tworząc część cokołową o większej stabilności. W ścianie zachodniej pozostawiono strzępia pod główną, mieszkalną część wieży oraz otwory mające do niej prowadzić. W pozostałych trzech ścianach utworzono otwory szczelinowe oraz bardzo wąskie okna z zamknięciami półkolistymi i w tak zwane ośle grzbiety. Jeden z otworów strzeleckich przebito w typowy dla irlandzkich wież mieszkalnych sposób, w samym narożniku budynku. Ostrołuczny portal wejściowy osadzono pośrodku ściany wschodniej. Jego ochronę zapewniały blokowane ryglem drzwi i krata zamykana łańcuchem przeciąganym przez otwór w ościeżu. We wnętrzu północną część przyziemia zajęła komora dla strażnika, zaś południową spiralna klatka schodowa. Nad wejściem umieszczono jeszcze trzy kondygnacje niewielkich komór, które mogły służyć celom obronnym lub uzupełniały przestrzeń mieszkalną.
Stan obecny
Wieża zachowała się do poziomu najwyższej kondygnacji, bez zdegradowanego przedpiersia i korony murów. Stanowi ciekawy przykład etapowego wznoszenia irlandzkich wież segmentowych (strzępia w elewacji zachodniej, otwory wyprowadzone pod niezbudowaną część). W ostatnich latach poddana została częściowym naprawom, w trakcie których między innymi zrekonstruowano portal wejściowy. Wnętrze nie jest jednak dostępne dla zwiedzających, stanowi bowiem własność prywatną.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Donnelly C.J., Sectionally Constructed Tower Houses: A Review of the Evidence from County Limerick, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Vol. 128/1998.
Salter M., The castles of Connacht, Malvern 2004.