Historia
Pierwsza murowana siedziba mieszkalno – obronna nad brzegiem rzeki Slaney zbudowana mogła zostać w XIV lub XV wieku, kiedy właścicielami miejscowych dóbr ziemskich była anglo-normańska rodzina Roche. Pod koniec XV wieku Deeps przeszło na rodzinę Devereux, której członkowie w późnych latach XVI wieku gruntownie przebudowali i podwyższyli pierwotną budowlę. Wieżę posiadali do połowy XVII wieku, mianowicie do zajęcia przez angielskie wojska Olivera Cromwella. Późniejsi dzierżawcy utrzymywali budynek do czasu porzucenia pod koniec XVIII stulecia, gdy nie spełniał on już ówczesnych standardów mieszkalnych.
Architektura
Siedziba mieszkalno – obronna Deeps zbudowana została nad południowym brzegiem szerokiego koryta rzeki Slaney. Pierwotnie była to niska budowla na planie prostokąta wielkości 15,8 x 12,7 metrów, jedna z największych na terenie hrabstwa Wexford, podwyższona do wysokości trzech kondygnacji z poddaszem w późnych latach XVI wieku. Bryła budynku, charakteryzująca się licznymi ryzalitami i nierównościami, była nietypowa dla irlandzkich wież mieszkalnych. Narożnik północno – wschodni został zaoblony ze względu na spiralną klatkę schodową, z elewacji południowej wysunięto komin, a dodatkowo przed elewacje wysunięto oba narożniki zachodnie. Grubość murów była zróżnicowana, od 1,6 metra do 2 metrów w przypadku czołowej ściany wschodniej. Nietypowa była również wysoka pochylona część cokołowa (ang. batter), sięgająca trzeciej kondygnacji.
Wejście do budynku znajdowało się w południowej części ściany wschodniej. Tamtejszy otwór nie otrzymał ciosowego portalu, lecz jedynie obramienie wykonane z klińców i takiego samego materiału budowlanego jak ściany wieży. Zamknięty został półkoliście. Wejście chroniono drzwiami blokowanymi ryglem, za którymi w grubości muru korytarzowy przedsionek łączył się z przyziemiem i z prostym biegiem schodów wiodących na piętro. Unikalnym rozwiązaniem było utworzenie drugiego wejścia nieco bardziej na północ, również w ścianie wschodniej, później przekształconego w szczelinowy otwór. Jego ochronę zapewniał otwór tak zwanej mordowni.
Najniższa, najstarsza kondygnacja budynku pierwotnie podzielona była na dwa pomieszczenia o zbliżonych rozmiarach, z dłuższymi osiami poprzecznymi do osi budynku. Południowe łączyło się z korytarzowym przedsionkiem i prostą klatką schodową, natomiast północne połączone było z pomieszczeniem południowym, drugim wejściem do wieży i z drugą, spiralną klatką schodową w grubości narożnika północno – wschodniego. Oba pomieszczenia były przykryte sklepieniami kolebkowymi. Oświetlenie zapewniały szczelinowe otwory z rozglifieniami skierowanymi do wewnętrznych wnęk. Południowe pomieszczenie mogło służyć za kuchnię, miało bowiem w ścianie południowej okazały kominek. Ogrzewane było także pomieszczenie północne.
Piętro budynku przed podwyższeniem o trzy murowane kondygnacje pod koniec XVI wieku być może było konstrukcji drewnianej lub szachulcowej. Mogło pełnić funkcje reprezentacyjno – mieszkalne z aulą i prywatną komnatą mieszkalną. Co charakterystyczne, po podwyższeniu budynku, podobne proste otwory szczelinowe jak w przyziemiu, licznie rozmieszczono także na piętrach. Pierwsze piętro w XVI stuleciu stanowiła duża sala, wyposażona prawdopodobnie w dwie latryny i ogrzewana kominkiem osadzonym w ścianie zachodniej, flankowanym przez dwa dwudzielne okna. Wyższe piętro mogło być podzielone na mniejsze trzy pomieszczenia mieszkalne, każde wyposażone w latrynę.
Stan obecny
Wieża jest dziś niezadaszoną ruiną z zawalonym do połowy narożnikiem północno – zachodnim. Zburzeniu uległy także podziały na kondygnacje, włącznie ze sklepieniami i ścianą działową przyziemia. Ponadto duża wyrwa zieje pośrodku ściany południowej powyżej drugiej kondygnacji. W zachowanych murach widoczne są liczne przemurowania, pozostałe po prowadzonych w czasach nowożytnych pracach modernizacyjnych. Budowla jest własnością prywatną, dlatego jej wnętrze nie jest udostępnione dla zwiedzających.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Colfer B., Wexford castles. Landscape, context and settlement, Cork 2013
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.