Historia
Wieża Bullock wzniesiona została prawdopodobnie w późnych latach XIV z fundacji mnichów z Monkstown, którzy mieli posiadać rozległe łowiska ryb w Bullock i pobierali opłaty od każdej przypływającej łodzi rybackiej. W późniejszych latach miała także oferować gościnę i schronienie podróżnym, w tym lordowi Thomasowi Lancaster, synowi króla Henryka IV, w 1401 roku. Wraz z nadejściem reformacji mnisi zostali wywłaszczeni, a przejęty budynek wraz z ziemią został w 1542 roku wydzierżawiony przez Koronę. Nowymi właścicielami stali się członkowie rodziny Talbotów z Malahide, a od 1580 roku Faganowie z Feltrim. Ci drudzy dzięki dochodom z portu mieli się znacznie wzbogacić, pomimo czasowego przejęcia wieży przez wojska Olivera Cromwella w połowie XVII wieku. Rodzina Fagan była właścicielem wieży do 1692 roku, kiedy to Christopher Fagan został oskarżony o zdradę i pozbawiony majątku. Następnie budynek przechodził w ręce kolejnych właścicieli, ale jego znaczenie spadło na początku XIX wieku, wraz z rozwojem portu w pobliskim Kingstown. Na początku XX wieku majątek Bullock przejęły karmelitanki, co pozwoliło na utworzenie przytułku dla starszych i chorych.
Architektura
Budynek wzniesiony został w pobliżu portu i wysokiego nadmorskiego brzegu, jako wydłużona konstrukcja o wymiarach 11.3 x 15.7 metrów, składająca się z centralnego rdzenia i dwóch węższych, ale wyższych o jedną kondygnację wieżowych części przy obu krótszych bokach od północy i południa. W przyziemiu wieży południowej umieszczono przejazd bramny, wiodący do oddalonej o około 300 metrów kolejnej wieży mieszkalnej, zamykającej wejście do ogrodzonego kamiennym murem portu po stronie wschodniej. Ściany wieży wzniesiono z wiązanego zaprawą nieregularnego kamienia, jedynie z grubsza obciosanego od strony lica. Narożniki wzmocniono większymi kwadrami, układanymi naprzemiennie dłuższymi i krótszymi bokami.
Elewacje wieży rozdzielono niesymetrycznie rozmieszczonymi otworami okiennymi, w większości o formie prostokątnych mniejszych lub większych szczelin. Największe okna z półkolistymi zamknięciami i fazowanymi obramieniami doświetlały piętra środkowej części budynku. Otwór wejściowy osadzono w przyziemiu północnej partii elewacji wschodniej, gdzie skierowany był w stronę portu. Całość, a więc niższy środkowy rdzeń i dwa wieżowe boki zwieńczono wydatnym przedpiersiem, wyposażonym w typowe dla późnośredniowiecznej Irlandii schodkowe blanki. W elewacji zachodniej na poziomie najwyższego piętra nadwieszono płytki wykusz, oparty na dwóch kamiennych konsolach. Budynek od strony zewnętrznej pozbawiony był bardziej wyrafinowanych dekoracji, jedynie w narożniku południowo – wschodnim osadzono rzeźbioną głowę maszkarona, być może jako rodzaj symboliczno – magicznej ochrony.
Wnętrze wieży prawdopodobnie charakteryzowało się funkcjonalnym podziałem zbliżonym do większości budowli z okresu późnego średniowiecza. W całości podsklepione przyziemie musiało mieścić słabo doświetlone komory magazynowe i gospodarcze, oprócz wspomnianego powyżej przejazdu bramnego i wejściowej sieni. Dwa ogrzewane kominkami piętra rdzenia budowli mieściły główne pomieszczenia mieszkalne, prawdopodobnie z aulą na najwyższej kondygnacji. Dodatkowe pomieszczenia i klatka schodowa znajdowały się w wieżowych bokach budynku.
Stan obecny
Wieża Bullock jest dziś jednym z trzech zachowanych w Dalkey średniowiecznych domów wieżowych. Od strony zewnętrznej jest odnowionym i zadbanym zabytkiem, niestety oficjalnie nie udostępnionym dla zwiedzających. Teren wokół wieży jest częścią domu opieki, dlatego po zgłoszeniu się do zarządcy, być może udzieli on pozwolenia na wejście na teren wewnętrznego parkingu. Dzięki temu dojrzeć można wszystkie zewnętrzne elewacje zabytkowej budowli, charakteryzującej się nietypowym układem przestrzennym.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Elrington Ball F., A History of the County Dublin, Part First, Dublin 1902.
O’Flanagan F.M., Glimpses of Old Dalkey, „Dublin Historical Record”, Vol. 4, No. 2, 1941-1942.
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.