Historia
Wieża Currahill zbudowana została w późnych latach XV wieku lub na początku XVI stulecia. Stanowiła własność możnego rodu Butlerów. Kolejne pokolenia rodziny żyły w Currahill do końca tamtego wieku i pierwszej połowy XVII stulecia, między innymi David Fitz Walter Butler w 1576 roku, czy Richard Butler w 1612 roku, kiedy to miejscowe dobra odnotowano w przekazach pisemnych jako „Kirchill”. Butlerowie utracili je po nieudanym powstaniu z 1641 roku i późniejszej interwencji wojskowej Olivera Cromwella. Skonfiskowany majątek wraz z wieżą mieszkalną przeszedł na niejakiego Harveya Morresa. Sama wieża prawdopodobnie jeszcze przed końcem XVII wieku podupadła i ostatecznie została porzucona.
Architektura
Wieża była średniej wielkości budowlą o prostokątnym rzucie z 10,2 metrami długości i 8,6 metrami szerokości, ze stosunkowo smukła bryłą, utworzoną przez mur obwodowy o grubości około 2 metrów. Tradycyjnie ściany najgrubsze były na poziomie przyziemia, gdzie stabilność konstrukcji wzmacniał wysoki na niecałe 4 metry cokół o pochyłych elewacjach. Koronę muru prawdopodobnie wieńczyło przedpiersie, osłaniające dookolny chodnik straży. Całość wymurowano z łamanego kamienia, przy wzmocnieniu narożników ciosami, układanymi naprzemiennie dłuższym i krótszym bokiem. Z ciosów wykonano też detal architektoniczny.
Zewnętrzne elewacje wieży rozdzielone były niesymetrycznie rozmieszczonymi otworami okiennymi, strzeleckimi i doświetlającymi. Najprostsze o formie prostokątnych szczelin rozmieszczone były w dolnych kondygnacjach i w mniej ważnych pomieszczeniach. Utworzono w nich szerokie rozglifienie do wnęk okiennych oraz mniejsze rozglifienie skierowane na zewnątrz. Pomieszczenia mieszkalne oświetlały wąskie okna z zamknięciami w ośle grzbiety. Przeważnie były to otwory jednodzielne, ale niewykluczone, że na najwyższej kondygnacji znajdowały się także okna wielodzielne. Otwór wejściowy umieszczono na poziomie gruntu w zachodniej części ściany północnej. Ujęty został ostrołucznym i uskokowym portalem z drzwiami blokowanymi ryglem osadzanym do otworu w murze. Przed wejściem do portalu funkcjonować miała zwodzona kładka.
We wnętrzu wieży każdą kondygnację stanowiło jedno duże pomieszczenie, nie licząc wąskich komór w grubości murów. Druga i trzecia kondygnacja zostały przykryte sklepieniami kolebkowymi, natomiast pozostałe przykrywał drewniany strop i otwarta więźba dachowa nad najwyższym piętrem. Wszystkie kondygnacje łączyła klatka schodowa w grubości muru, zaczynająca się prostym odcinkiem w korytarzowym przedsionku na parterze, wyżej przechodząca do formy spiralnej we wschodnim narożniku wieży. Korytarze w grubości murów zapewniały dostęp do otworów strzeleckich i latryn. Przestrzeń pomieszczeń nieco powiększały szerokie wnęki okienne, być może wyposażone na najwyższych piętrach w boczne siedziska.
Przyziemie ze względu na słabe oświetlenie trzema otworami i z powodu braku ogrzewania pełniło rolę spiżarni. Pierwsze piętro wyposażono już w kominek w narożniku południowo – zachodnim i latrynę w narożniku południowym. Podobnie umieszczoną latrynę miała trzecia kondygnacja. Ponadto pomiędzy nią a niższym piętrem w pasze sklepienia znajdowała się mała komora, schowek lub cela więzienna. Przypuszczalnie najprzestronniejsze najwyższe piętro pełniło rolę auli, czyli głównego pomieszczenia mieszkalno – reprezentacyjnego. Podłoga auli znajdowała się na sklepieniu niższej kondygnacji, mogło więc być na nim położone otwarte palenisko, z którego dym unosił się przez więźbę dachową i lufcik.
Stan obecny
Wieża jest dziś częściową ruiną, sięgającą najwyższej kondygnacji tylko w części południowej i zachodniej. Przetrwało kilka otworów okiennych i portal wejściowy, lecz część okien utraciła ciosowe ościeża, po których zieją dziś spore wyrwy. Zabytkowa budowla pozostaje niezabezpieczona, dlatego wejście do jej wnętrza najpewniej nie jest możliwe, tym bardziej, że znajduje się na terenie prywatnym, z dala od drogi publicznej.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Salter M., The castles of Leinster, Malvern 2004.
Sherlock R., Cross-Cultural Occurrences of Mutations in Tower House Architecture: Evidence for Cultural Homogeneity in Late Medieval Ireland?, „The Journal of Irish Archaeology”, Vol. 15/2006.
Sherlock R., The evolution of the Irish tower-house as a domestic space, „Proceedings of the Royal Irish Academy: Archaeology, Culture, History, Literature”, Vol. 111C/2011.
The Place-Names of the County of Kilkenny, Kilkenny 1985.