Historia
Pierwszy murowany zamek zbudowany został w Croom około przełomu XII i XIII wieku, wkrótce po objęciu miejscowych dóbr przez anglo-normańskiego najeźdźcę Geralda FitzMaurice, prawdopodobnie na miejscu starszej drewnianej siedziby klanu O’Donovan. W 1310 roku lord Kildare otrzymał pozwolenie na otoczenie przyzamkowej osady obwarowaniami. Zamek został naprawiony przez Johna Darcy’ego w 1334 roku i prawdopodobnie rozbudowany w XV wieku przez potomków FitzMaurice’a, earlów Kildare. W 1534 roku na kilkadziesiąt lat utracili oni Croom z powodu udziału w buncie Thomasa FitzGeralda, dziesiątego earla Kildare. Ostateczna konfiskata Croom przeprowadzona została po zakończeniu walk irlandzko – angielskich z lat 40-tych XVII wieku. W drugiej połowie tamtego stulecia zamek stał się własnością księcia Richmond, który mieszkał w Croom przez kilka lat. W 1691 roku obsadzony był przez zwolenników Jakuba II, ale po zbliżeniu się sił Wilhelma III, opuścili oni twierdzę i schronili się w Limerick. Na początku XVIII wieku zamek popadł w zaniedbanie i jego średniowieczna część została porzucona na rzecz nowożytnej rezydencji na podzamczu.
Architektura
Croom usytuowane zostało na zachodnim brzegu rzeki Maigue. Było założeniem dwudzielnym, składającym się z zamku górnego i większego podzamcza po stronie wschodniej i północnej. Od zachodu budowla sąsiadowała z traktem łączącym Limerick na północy z Cork na południu, od wschodu z niezbyt wysokimi nadrzecznymi skarpami.
Zamek górny składał się z obwodu kamiennego muru obronnego o z grubsza owalnym, czy też kolistym kształcie o średnicy około 23 metrów, utworzonym z kilku prostych odcinków parokrotnie załamanego muru. We wschodniej części dziedzińca znajdowała się czworoboczna wieża z bokami długości około 6 metrów. Była ona w całości umieszczona wewnątrz obwodu obronnego i nie wystawała przed lico muru obwodowego. Kolejny budynek znajdować się musiał w południowej części dziedzińca, gdzie w murze obwodowym umieszczono ryzalit latryny.
Podzamcze rozciągało się na około 30 metrów po wschodniej stronie rdzenia zamku, gdzie sięgało nadrzecznych skarp. Po stronie północnej mur obronny biegł skosem, znacznie zmniejszając obszar podzamcza z tej części zamku. Główny budynek podzamcza znajdował się po stronie wschodniej, przystawiony do jednej z kurtyn, na przedpiersiu której na trzech konsolach nadwieszono wykusz. Brama przypuszczalnie znajdowała się w części zachodniej, skierowana w stronę osady i traktu, a także zabezpieczana murami zamku górnego.
Stan obecny
Zamek górny jest dziś zrujnowaną budowlą, której cała zachodnia część ulegała zawaleniu. Przetrwał mur obronny we wschodniej partii wraz z ruiną przyległej czworobocznej wieży i płytkim ryzalitem południowym. Całość znajduje się w obrębie prywatnej rezydencji, która nie jest udostępniana dla zwiedzających i nawet niewidoczna z daleka. Dojrzeć można jedynie przebudowaną północno – wschodnią część podzamcza, zlokalizowaną w pobliżu bramy do rezydencji.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Lewis S., A topographical dictionary of Ireland, Vol. I, London 1840.
Salter M., The castles of North Munster, Malvern 2004.
Westropp T.J., The Principal Ancient Castles of the County Limerick, „The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland”, Fifth Series, Vol. 37, 2/1907.