Padise – klasztor cysterski

Historia

Po podboju okolicznych ziem przez krzyżowców w połowie XIII wieku, tereny wokół Padise zostały nadane mnichom cysterskim z klasztoru w Dyjamuncie. Niedługo potem wznieśli oni tu niewielką, kamienną kaplicę. W 1310 roku, po tym jak zakon krzyżacki  zakupił rodzimy klasztor w Dyjamuncie i zamienił go w komturię, konwent cysterski przeniósł się do Padise. Siedem lat później król Danii Eryk VI Menved wydał zgodę na budowę przez mnichów pełnoprawnego klasztoru. W 1343 roku w noc św. Jerzego został on zdobyty przez estońskich powstańców, a 28 przebywających w nim mnichów zabitych. Po odkupieniu okolicznych terenów od Danii przez Krzyżaków, pozwolili oni miejscowym mnichom na odbudowę klasztoru. Od tego momentu znaczenie i majątek cystersów z Padise stale rosły. Już na początku XV wieku konwent posiadał liczne grunty nie tylko w Estonii, ale i w szwedzkiej Finlandii. W XVI stuleciu klasztor nie uległ postępującej reformacji. Dopiero w 1558 roku, doceniając militarne walory budowli, ostatni krzyżacki mistrz Inflant, Gotthard Kettler, zajął klasztor i przepędził mnichów. Już w 1561 roku Padise zajęli Szwedzi, a rok później Kettler zrzucił zakonny habit i oddał się pod opiekę Polski i Litwy jako protestancki książę. W 1576 roku klasztor został zajęty przez Moskwę, Szwedzi odzyskali go w 1580 po długim oblężeniu i niszczącym bombardowaniu. W 1622 roku król Gustaw II Adolf przekazał ruiny burgrabiemu Rygi Thomasowi Ramm, którego dziedzice byli w posiadaniu Padise do 1919 roku.

Architektura

Klasztor w Padise składał się z kościoła, zabudowań klasztornych tworzących wirydarz i obwarowań wydzielających kolejny, północny dziedziniec. Kapitularz, zakrystia, refektarz i kościół usytuowane zostały kilka metrów powyżej parteru. Umieszczenia ich na piętrze zakazywała reguła zakonna cystersów, a na parterze nie mogły być ze względów obronnych. Kościół klasztorny jako najsłabsze ogniwo obrony podniesiony został jeszcze wyżej, a pod nim skonstruowano przestronne, pozbawione okien piwnice, czyli tzw. kościół dolny. Drugi poziom wyposażono w duże, gotyckie okna. Jako że reguła zakazywała także budowy wież kościelnych, na świątyni wzniesiono jedynie niewielką, nadwieszaną wieżyczkę obronną bez własnych fundamentów. Całość założenia klasztornego, oprócz murów i późniejszych baszt, broniona była przez fosę.

Stan obecny

Kompleks klasztorny w Padise jest najlepiej zachowanym średniowiecznym, obronnym klasztorem na terenie Inflant. Jest też niezwykle ciekawym przykładem architektury zakonu religijnego, innego niż zakon krzyżacki. Zachowała się cała północno – wschodnia część klasztoru z najważniejszymi pomieszczeniami: kapitularzem, zakrystią, a przede wszystkim kościołem z podziemiami z gotyckimi sklepieniami. Niestety część południowo – zachodnia została zniszczona w czasie wojen inflanckich.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego