Laiuse – zamek zakonny Lais

Historia

Zamek Lais powstał jako jedna z granicznych warowni krzyżackich, podległych administracyjnie komturii w Fellinie. Strzegł on również północnego odcinka granicy między terytorium zakonnym, a władztwem biskupów dorpackich. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1406 roku, lecz wzniesiony on został zapewne jeszcze w XIV wieku. Jego znaczenie wzrosło wraz ze wzrostem zagrożenia Inflant ze strony księstwa moskiewskiego. Dlatego też jeszcze w XV wieku został gruntownie przebudowany, a jego fortyfikacje przystosowane do użycia broni palnej. Wzmocniono także mury zamkowe i bramę. Jednak nawet tak zmodernizowany zamek uległ wojskom Iwana Groźnego i po zdobyciu w 1559 roku został częściowo zniszczony. Na mocy rozejmu w Jamie Zapolskim Lais od 1582 roku stał się najdalej na północ wysuniętym starostwem Rzeczypospolitej. Starostą został Andrzej Orzechowski, którego staraniem zamek odbudowano, a w jego pobliże sprowadzono około 200 osadników ze szwedzkiej części Estonii. Rozwój starostwa zahamowała wojna polsko-szwedzka. W 1600 roku zamek oblegli Szwedzi i zdobyli go dopiero po czterech tygodniach. Z powodu śmierci starosty Orzechowskiego garnizon poddał się. Jednak już rok później warownia wróciła pod panowanie polskie i pozostała ośrodkiem starostwa aż do 1622 roku, kiedy to przeszła ponownie w ręce szwedzkie. Ostatecznie zniszczenie zamku przyniosła Wielka Wojna Północna na początku XVIII wieku.

Architektura

Najważniejszym elementem zamku z XV wieku była potężna wieża artyleryjska o średnicy 14 metrów i 4 metrach grubości muru, usytuowana w północno-zachodnim narożu warowni, oraz niewiele mniejsza, analogiczna wieża w północno – wschodnim rogu. Podobna mogła znajdować się po południowo – wschodniej stronie. Z pewnością nie był w ten sposób zabezpieczony ostatni narożnik południowo – zachodni, gdzie do dzisiaj zachowały się jedynie pozostałości znacznie mniejszej wieżyczki. Ufortyfikowana brama zamkowa znajdowała się od północnego – zachodu, a główny budynek mieszkalny od północno – wschodniej strony.

Stan obecny

Zamek obecnie jest zaawansowaną ruiną, w najlepszym stanie przetrwała główna wieża północno – zachodnia, kurtyna muru południowego i zachodniego oraz relikty wieży północno – wschodniej. Wstęp na teren zamku jest wolny.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego