Zvíkov – wieża mieszkalna

Historia

   Pierwsze informacje o wsi Zvíkov (pierwotnie Zvíkovec) pochodzą z lat 1357-1364, kiedy to była własnością niejakiego Nedamíra. Jego synem był Jan (Ješek) burgrabia w Příběnicach, za którego być może na przełomie XIV i XV wieku wzniesiono murowaną wieżę. Potwierdza to umieszczony na północnej elewacji monogram IHS (Jesus Hominum Salvator) wraz z datą 1406, choć mógł on zostać umieszczony nieco później i prawdopodobnie pochodzi z budynku kościoła. Kierując się cechami stylistycznymi wieży (np. późnogotycki portal siodłowy) należałoby datować ją na schyłek XV lub początek XVI wieku. W takim wypadku jej budowniczym byłby ówczesny właściciel majątku Jiří Majnuš z Březnicy, możliwe jest jednak również, iż dokonał on przebudowy wcześniejszej budowli. W 1539 roku córka Majnuša z Březnicy, Eliška z Březnicy sprzedała wieś Petrowi Rožmberkowi, lecz bez dworu i wieży. Tą ostatnią przed 1551 rokiem kupił Ondřej Ugnad ze Suneku, który przyłączył ją do swych dóbr Hluboká. Z tego powodu wieża utraciła funkcję rezydencjonalną, a zaczęła być wykorzystywana do celów gospodarczych. Podczas wojny trzydziestoletniej Zvíkov został spalony, a wieża w 1628 roku opuszczona, choć jako jej właściciel wspominany był wówczas cesarski generał Baltazar de Salant y Marradas. W 1718 roku Adam František Schwarzenberg sprzedał Zvíkov Jakubowi Tájkovi, za którego wieżę obniżono o jedno piętro i zamieniono w spichlerz. W tej formie pozostaje ona do dziś.

Architektura

   Wieża została wzniesiona na planie czworoboku o wymiarach 13,5 x 11 metrów z przyziemiem, dwoma górnymi piętrami oraz piwnicą pod południową częścią budynku. Mury otrzymały około 1 metr grubości, a wejście przepruto w nich na poziomie gruntu. Parter podzielono na dwie prostokątne w planie izby o mniej więcej tej samej wielkości, północną ze stropem belkowym oraz południową ze sklepieniem kolebkowym. Pierwsze piętro także ma dwa pokoje, oba przykryte płaskimi, drewnianymi stropami. Piwnica została przykryta sklepieniem kolebkowym. Dopływ światła zapewniały niesymetrycznie ulokowane niewielkie okna szczelinowe oraz nieco większe okna umieszczone w niszach z bocznymi ławami.

Stan obecny

   Wieża zachowała się do dnia dzisiejszego w dobrym stanie, ale niestety bez drugiego piętra, wyburzonego w XVIII wieku. Obecnie znajduje się w rękach prywatnych, a jako iż stoi na ogrodzonej posesji jej obejrzenie z bliska może być utrudnione.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Menclová D., České hrady, Praha 1972.
Strona internetowa hrady.cz, tvrz Zvíkov u Lišova.