Žumberk – kościół św Jana Chrzciciela

Historia

   Kościół w Žumberku po raz pierwszy udokumentowano w 1332 roku. Prawdopodobnie na przełomie XIV i XV wieku wybudowano nowe prezbiterium, nieco później dodano do niego zakrystię. W 1422 roku budowla ta została spalona przez husytów. Odbudowę rozpoczęto na początku drugiej połowy XV wieku, a po 1485 roku rozpoczęto gruntowną przebudowę korpusu nawowego do którego przystawiono czworoboczną wieżę. Pomiędzy 1500 a 1510 rokiem wnętrze korpusu zostało zwieńczone późnogotyckim sklepieniem oraz powiększone na północy o kolejną nawę.
   Kościół spłonął w 1873 roku, zniszczeniu uległ wówczas zwłaszcza dach oraz wnętrza. Dwa lata później rozpoczęto renowację w trakcie której zakupiono neogotyckie wyposażenie świątyni (ołtarze, ambona), natomiast pod koniec XIX wieku zlikwidowano stare schody na emporę ulokowane w przystawionej do korpusu wieżyczce. Ostatnia renowacja prowadzona była od 2005 do 2011 roku.

Architektura

   Kościół z XIV wieku składał się z jednonawowego korpusu oraz węższego, prostokątnego w planie prezbiterium o wymiarach 5×6 metrów do którego od strony północnej przystawiona była także prostokątna zakrystia (3,5×6,5 metra). W wyniku późnogotyckiej rozbudowy z końca XV wieku korpus nawowy powiększono do formy trójnawowej z czworoboczną, czteropiętrową wieżą przy fasadzie zachodniej. Na początku XVI wieku dobudowano na północy jeszcze jedną, czwartą już nawę, której  zewnętrzna ściana zrównała się w linii z murem zakrystii, dzięki czemu korpus osiągnął w planie kształt zbliżony do kwadratu (11,7 x 11,3 metra).
   Wewnątrz prezbiterium i zakrystię zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym, przy czym żebra pojedynczego przęsła prezbiterium spięto u góry zwornikiem w kształcie pięciolistnej róży, symbolem rodu Rožmberków. Pomieszczenie w przyziemiu wieży otrzymało sklepienie gwiaździste, natomiast korpus nawowy przykryto sklepieniem sieciowym, podtrzymywanym przez sześć smukłych, wielobocznych granitowych filarów. Na ścianach obwodowych sklepienie oparto na wielobocznych konsolach. Obie nawy środkowe otrzymały szerokość 3,15 metra, południowa nieco węższa 2,75 metra, a północna 2,65 metra. Oś prezbiterium jest prawie identyczna (lekko przesunięta na północ) z osią drugiej od południa nawy. W zachodnią część korpusu włożono emporę, a wnętrze w okresie późnogotyckim pokryto ściennymi polichromiami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Žumberk, kostel Stětí sv. Jana Křtitele.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel Umučení svatého Jana Křtitele (Žumberk).