Žulová – zamek Frýdberk

Historia

   Zamek Frýdberk został wzniesiony pod koniec XIII wieku na ziemiach biskupów wrocławskich. Jego budowniczym był Jan Wüstehube, znany rycerz – rabuś, członek rodu który na przełomie XIII i XIV wieku był postrachem znacznej części Śląska. Z Frýdberka oraz ze swej drugiej siedziby – zamku Kolštejn urządzali oni liczne wyprawy rabunkowe, nie przejmując się nawet kościelną klątwą, jaką nałożyli na nich biskupi. W 1325 roku Jan Wüstehube sprzedał Frýdberk Haugwitzom, lecz po pewnym czasie nowi właściciele przejęli zwyczaje swych poprzedników i kontynuowali rozbój. Spokój nastał dopiero po 1358 roku, kiedy to biskup wrocławski Przecław z Pogorzeli wykupił zamek od braci Hynka i Václava Haugwitzów za znaczną sumę 3100 kop groszy praskich.
   Przez kolejne lata zamek był w bezpośrednim posiadaniu biskupstwa, a pokój przyczynił się do podniesienia w regionie dobrobytu. Sytuacja zmieniła się w pierwszej połowie XV wieku, gdyż ówczesny biskup wrocławski Konrad Oleśnicki był wielkim przeciwnikiem ruchu husyckiego. Przed 1430 rokiem buntownicy urządzali najazdy na biskupie dobra, nie ma jednak informacji czy w ich trakcie Frýdberk poniósł jakieś szkody.
   W 1459 lub 1460 roku zamek został oddany w dziedziczne lenno Mikulášowi Kotulínskiemu i aż do 1582 roku oddawany był w zastaw kolejnym, często zmieniającym się właścicielom. Pod koniec XVI wieku biskup Marcin Gerstmann dokonał renesansowej przebudowy zamku, lecz jego fortyfikacje nie zostały zmodernizowane. Z tego powodu w trakcie wojny trzydziestoletniej nie był przeszkodą dla Szwedów, którzy zajęli go i spustoszyli w 1639 roku. Przez długi czas pozostawał ruiną, aż w 1703 roku przekształcono go w browar, a na początku XIX wieku w kościół.

Architektura

   Zamek zbudowano na szczycie owalnego wzgórza, którego stoki z trzech stron opadały ku dolinie. Jedyna dogodna droga dojazdowa mogła być poprowadzona od strony południowej i tam też w skale wykuto poprzeczny przekop o szerokości aż 30 metrów i głębokości 10 metrów, nad którym przerzucono drewniany most. Prowadził on na dziedziniec chroniony grubymi na 2 metry murami obwodowymi, wzmocnionymi od zewnątrz masywnymi przyporami. Czoło zamku i bramę chroniła wolnostojąca cylindryczna wieża o średnicy 11 metrów i grubości muru dochodzącej aż do 4 metrów. Dziś posiada ona cztery kondygnacje, pierwotnie była zapewne nieco wyższa. Po stronie zachodniej i południowej, a być może także z dwóch pozostałych stron zamek chroniony był także przez zewnętrzne obwarowania parchamu. Początkowo prawdopodobnie miały one konstrukcję drewniano ziemną, a w XV lub XVI wieku zostały zastąpione kamiennym murem. W okresie tym wzmocniono również konstrukcję mostu, osadzając go na dwóch lub trzech kamiennych filarach oraz rozbudowano wjazd do zamku o wysunięte przed główny obwód obronny przedbramię. Budynek mieszkalny umieszczono na zamku w najbezpieczniejszej, północnej części. Był on piętrowy, podpiwniczony, wiadomo, iż mieściła się w nim kaplica.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego przetrwała wieża główna, nadbudowana barokowym hełmem i przepruta nowożytnym portalem na poziomie przyziemia. Włączono ją w zabudowę XIX-wiecznego kościoła dla którego służy jako dzwonnica. Ponadto widoczne są nieduże fragmenty muru obwodowego zamku oraz dawny przekop, przez który prowadzi nowożytny już jednak most.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Strona internetowa hrady.dejiny.cz, Žulová (Frýdberk).
Strona internetowa castles.cz, Hrad Frýdberk.