Znojmo – kościół św Mikołaja

Historia

   Pierwotny kościół św. Mikołaja prawdopodobnie został założony już na początku XII wieku, być może z inicjatywy morawskiego księcia Luitpolda Znojemskiego. Pod koniec XII wieku kościół został objęty patronatem nowo założonego klasztoru premonstratensów w Louce, którzy podnieśli go do rangi kościoła parafialnego. Budowla ta została przebudowana w XIII wieku w okresie panowania Przemysła Ottokara II, a następnie uszkodzona w 1335 roku na skutek pożaru miasta podczas ślubu Anny, córki czeskiego króla Jana Luksemburskiego. Trzy lata później rozpoczęto odbudowę połączoną z wielką gotycką przebudową, która ciągnęła się aż do połowy XV wieku. Na początku tamtego stulecia gotowe było prezbiterium z zakrystią, a około 1450-1460 Mikuláš z Sedlešovic ukończył trójnawowy korpus z zachodnią emporą.
   Budynek kościoła, nie licząc barokowych modernizacji bocznych kaplic, przetrwał bez znaczących zmian aż do połowy XIX wieku Wówczas rozebrano boczne wieże, a do średniowiecznej budowli w latach 1845–1850 dostawiono nową neogotycką dzwonnicę oraz kruchtę.

Architektura

   Kościół usytuowano nad skarpą opadającą do doliny rzeki Dyji. Na skutek gotyckiej przebudowy z XIV i XV wieku otrzymał on formę trójnawowej hali z pięcioprzęsłowym korpusem oraz długim, czteroprzęsłowym prezbiterium zakończonym na wschodzie wielobokiem. Do jego północnej ściany dostawiono piętrową zakrystię. Pierwotnie na styku chóru i korpusu znajdowały się jeszcze dwie czworoboczne wieże: jedna po stronie północnej i jedna na południu. W XV wieku do nawy południowej przystawiono kaplicę. Podobna znalazła się również przy drugim od zachodu przęśle nawy północnej.
   Wewnątrz prostokątne przęsła nawy głównej i prezbiterium pod koniec XV wieku zwieńczono sklepieniami sieciowymi. Nawy boczne otrzymały sklepienie krzyżowo – żebrowe, za wyjątkiem jednego przęsła po stronie północno – zachodniej ze sklepieniem gwiaździstym. W zachodnią część korpusu nawowego przed 1470 rokiem wstawiono wspaniałą emporę opartą na dwóch filarach i trzech arkadach o zwieńczeniu w ośli grzbiet. Jej bogate zdobienia maswerkowe wzorowano na wiedeńskiej katedrze św. Stefana.

Stan obecny

   Kościół św. Mikołaja jest jednym z najważniejszych średniowiecznych obiektów sakralnych na Morawach. W jego wnętrzu zachowała się gotycka kamienna chrzcielnica, ścienne malowidła, późnogotyckie pastoforium z oryginalnymi kratami z końca XV wieku oraz gotycka rzeźba biczowanego Chrystusa z około 1425 roku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Znojmo kostel sv. Mikuláše.
Strona internetowa znojmocity.cz, kostel sv. Mikuláše.