Znojmo – klasztor Louka

Historia

   Premonstratenski klasztor Louka został ufundowany przez czeskiego księcia Konrada II Otę (Ottona) i jego matkę Marię w 1189 roku, po wstąpieniu na praski stolec. Pomimo, iż budowla posiadała cechy warowne, nie oparła się atakowi husytów w 1425 roku, którzy po zdobyciu klasztor spalili. W latach 30-tych i 40-tych XV wieku dzięki staraniom opata Přibyslava Louka została odbudowana, przy czym w trakcie prac budowlanych jeszcze większy nacisk położono na elementy obronne, w rezultacie czego w bliskiej odległości klasztoru powstało regularne, późnogotyckie założenie o wyglądzie zamku, które miało mnichom zapewnić bezpieczeństwo i chronić majątek konwentu. Kolejną przebudowę przeprowadzono po 1575 roku za opata Šebestiána Freitaga, kiedy to zmodernizowano zarówno zamek, jak i kościół z zabudowaniami klasztornymi oraz połączono całość nowymi fortyfikacjami. Prace budowlane prowadzono również pod koniec XVII wieku, gdy zamek i klasztor połączono północnym skrzydłem. Gruntowna barokowa przebudowa rozpoczęła się po 1748 roku. Mimo, iż nie została ona ukończona to jednak doprowadziła do przekształcenia całej budowli w nowożytne założenie pałacowe. Wkrótce potem, w 1784 roku cesarz Józef II zlikwidował klasztor, a jego zabudowania przeznaczył na cele mieszkalne, biurowe i gospodarcze. W XIX wieku pełniły także rolę akademii wojskowej oraz koszar. Zdewastowany zabytek armia opuściła dopiero w 1990 roku.

Architektura

   Klasztor oraz zamek usytuowano na lewym brzegu rzeki Dyji, blisko jej głębokiego zakola, na południe od miasta Znojmo. Kompleks klasztorny zbudowano na planie zbliżonym do czworoboku o wymiarach około 60 x 50 metrów. Składał się on z trzech skrzydeł budynków konwentu, które wraz z krużgankami i kościołem po stronie północnej otaczały wewnętrzny wirydarz. Z obrysu tych zabudowań wystawały dwa ryzality: jeden po stronie południowej, drugi mniejszy w skrzydle wschodnim, gdzie najpewniej znajdowała się kwadratowa kaplica przy kapitularzu. Kościół klasztorny w drugiej połowie XV wieku był budowlą trójnawową z romańską dwunawową kryptą oraz z trzema prostokątnymi przęsłami prezbiterium, zakończonymi od wschodu wielobokiem. Od północy i południa chór flankowały kaplice, przechodzące do formy podobnej do wysokich wież. Smukła, czworoboczna wieża znajdowała się również przy fasadzie zachodniej.
   Klasztorny zamek usytuowano w niewielkiej odległości od konwentu, po jego zachodniej stronie. Miał on w planie kształt zbliżony do trapezu o wymiarach 45 x 34-39 metrów, wyznaczony przez dwa podłużne budynki na północy i południu, mniejsze skrzydło wschodnie oraz dwie czworoboczne wieże: po stronie zachodniej i wschodniej. Wieża zachodnia znacznie wystawał poza obrys zabudowy zamku, wschodnia, zwrócona w stronę klasztoru, mieściła natomiast przejazd bramny. Na piętrze jednej z nich mieściła się kaplica św. Barbary.

Stan obecny

   Kompleks klasztorno – zamkowy w wyniku gruntownych nowożytnych przekształceń praktycznie całkowicie stracił pierwotne cechy stylistyczne, szczególnie dawny zamek, który obecnie ma formę pozbawionego wież, zunifikowanego barokowego pałacu. Kościół klasztorny zachował romańską kryptę, gotyckie prezbiterium oraz fragment krużganków po jego południowej stronie.  Większość budynków klauzury została albo wyburzona albo przebudowana.
   Duża część kompleksu wciąż jest znacznie zdewastowana po latach zaniedbań i użytkowania przez armię, lecz od 1993 roku w klasztorze produkowane jest wino, a w jego podziemiach znajdują się jedne z największych w Europie piwnic do leżakowania. Na miejscu zwiedzić można Muzeum Wina, jednak większa część klasztornego kompleksu pozostaje nadal nie wykorzystana i oczekuje na inwestora.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí. Dodatky, Praha 2007.
Strona internetowa castles.cz, Zámek  Znojmo – Louka.
Strona internetowa kralovskedilo.ktf.cuni.cz, Louka – Klášter premonstrátů.

Strona internetowa hrady.cz, zámek Louka.