Historia
Zamek prawdopodobnie założony został w połowie XIII wieku przez Viléma z Hustopečí, który w południowej i wschodniej części Moraw uzyskał od króla rozległe dobra. Być może już na początku XIV wieku zaniknął, gdyż nie został wymieniony w umowie kupna z 1322 roku, kiedy to Zlín od wnuków Viléma kupiła królowa Ryksa Elżbieta. Wkrótce odsprzedała ona osadę, którą w 1349 lub 1350 dzierżył Herbort ze Zlína. Nowy właściciel być może odbudował stary zamek. Jeśli nie on, to uczynili to Šternberkowie, którzy zyskali Zlín w 1358 roku. Dwa lata później zamek został wspomniany w źródłach pisanych, jako siedziba zlínskiej gałęzi rodu.
Podczas wojen husyckich Zlín przeszedł na najemnika Petra Romana z Vítovic, jednak zmarł on bezpotomnie i jego majątek przeszedł w ręce króla. Maciej Korwin podarował go hejtmanowi Václavowi Tetourowi z Tetova. On lub jego syn Petr Roman zbudowali w pobliżu miasta nowy zamek, lecz starszą siedzibę jeszcze w XVI wieku przebudowywali i przez jakiś czas utrzymywali. W 1571 roku sprzedali swe dobra w okolicach Zlínu, podczas gdy stary zamek prawdopodobnie został pod koniec XVI stulecia opuszczony i popadł w ruinę. Po raz ostatni wspomniano o nim w 1596 roku, w umowie sprzedaży dóbr Janowi Cedlarowi z Hofu.
Architektura
Zamek usytuowano na grzbiecie wydłużonego wzgórza, rozciągającego się mniej więcej na osi północ – południe. Jego zbocza z obu dłuższych stron, a więc od wschodu i zachodu, opadały do wąskich dolin ze strumieniami spływającymi ku rzece Dřevnice na północy. Również od północnego – wschodu stoki zapewniały znaczną ochronę, natomiast na południu obniżały się łagodnie i stopniowo na dużym obszarze. Sąsiednie wzgórze po stronie zachodniej przewyższało zamek, ale było oddalone na tyle znacznie, że w okresie pełnego średniowiecza nie mogło stanowić to problemu.
Zamek zbudowano na planie zbliżonym do trapezu o wymiarach 47 x 42 metra z zaokrąglonymi narożnikami. Oprócz głównego obwodu murów jego obronę zapewniał obwodowy rów o szerokości od 10 do 15 metrów oraz ziemny wał. Po stronie południowo – zachodniej na dalszym przedpolu zamku (w odległości około 65 metrów od rdzenia) znajdowały się owalne w planie obwarowania o średnicy 27 metrów, prawdopodobnie stanowiące zabezpieczenie drogi dojazdowej. Pomiędzy nimi a rdzeniem zamku znajdował się jeszcze poprzeczny przekop o szerokości 20 metrów.
Zabudowa właściwej części zamku składała się z podpiwniczonego budynku po wschodniej stronie dziedzińca, o grubości murów w przyziemiu wynoszącej zaledwie 0,6 metra. Jego górne partie prawdopodobnie były drewniane, dolne wzniesiono z kamienia łączonego gliną. Kolejny budynek znajdował się po stronie zachodniej i być może miał formę obszernego pałacu o charakterze wieży. Jego wymiary wynosiły 20-15 x 8,5 metra. Badania archeologiczne wykazały, iż najpewniej należał do starszej fazy funkcjonowania zamku.
Stan obecny
Zamek nad miastem Zlín, dziś nazywany Hradisko, nie zachował się do czasów współczesnych. O jego istnieniu świadczą nierówności terenu oraz pozostałości obwarowań ziemnych. Wstęp na zalesiony teren jest wolny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.