Želina – kościół św Wawrzyńca

Historia

   Chociaż pierwsza pisemna wzmianka o Želinie pochodzi z 1337 roku, to kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca (pierwotnie św. Gotharda) został wzniesiony wcześniej, prawdopodobnie w pierwszym trzydziestoleciu XIII wieku. Patronat nad kościołem pełnili czescy królowie. Wiadomo, iż w 1356 roku Karol IV mianował na miejscowego księdza niejakiego Mikołaja, choć ten już rok później zmarł na dżumę. W 1389 roku natomiast król Wacław IV osadził na parafii Pavla. Według zapisu z 1485 roku patronat przeszedł już wówczas na miasto Kadaň. Rok wcześniej przeprowadzono późnogotycką przebudowę kościoła, po której jego wezwanie zmieniono na św. Wawrzyńca. Od końca XVI wieku świątynię użytkowali luteranie, a później budowla stała się częścią majątku vintířovskiego. W pierwszej połowie XVIII wieku kościół przekształcono w stylistyce barokowej i dobudowano do niego kruchtę. Niewielkie modyfikacje kościoła miały miejsce w 1906 roku. W 1961 kościół spłonął i miał zostać poddany rozbiórce, do której na szczęście nie doszło. Pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku został naprawiony, ale nie był użytkowany i ponownie popadł w zaniedbanie. Dopiero w 1992 roku wymieniono więźbę i dach budowli.

Architektura

   Romańsko – gotycki kościół z XIII wieku składał się z niedużej, prostokątnej w planie nawy o długości 13,7 metra, zakończonej od wschodu półokrągłą apsydą. Została ona ozdobiona lizenami przechodzącymi u góry we fryz arkadowy oraz zaopatrzona w nieduże rozglifione okno.  Jeszcze mniejsze okienko umieszczono w nawie po stronie południowej.
   W trakcie późnogotyckiej przebudowy z drugiej połowy XV wieku po stronie zachodniej dostawiono nową dwunawową konstrukcję na planie nieregularnego czworoboku ze ścianą zachodnią usytuowaną pod lekkim skosem. Po stronie północnej, na całej długości starej nawy zbudowano sklepioną kolebkowo zakrystię. Wnętrze kościoła zostało wówczas ozdobione ściennymi polichromiami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Vavřince (Želina).