Zbirohy – zamek

Historia

   Nie ma pewności kiedy zamek Zbirohy (także zwany Zbiroh) został wzniesiony, wiadomo jednak, iż musiało się to stać przed 1390 rokiem, kiedy to jako majątek Markvarta z Vartemberka został zdobyty przez królewskie wojsko. Markvart prowadził spory z miastami łużyckimi, a z czasem zaczął napadać i obrabowywać kupców, przez co naraził się władcy, który wysłał armię by zajęła jego siedziby Hrubý Rohozec, Žleby i właśnie Zbirohy. Następnie posiadłości Markvarta zostały skonfiskowane, przy czym na zamku Zbirohy osadzono królewskiego burgrabiego, poświadczonego w 1392 roku. Po okresie wojen husyckich zamek należał do Oty z Bergova, katolickiego pana na zamku Trosky, lecz w powojennym okresie zamętu i anarchii został zajęty przez bandy rabusiów i rozbójników. Z tego powodu w 1442 lub 1447 roku został zdobyty i zniszczony. W chwili śmierci Jana z Bergova w 1458 roku opisano go już jako niezamieszkaną ruinę.

Architektura

   Zamek zbudowano wysoko nad rzeką Izerą w miejscu gdzie jej koryto tworzy wielkie zakole. Budowniczowie zamku wybrali bardzo dogodną lokalizację, ponieważ stromy teren utrudniał dostęp do skalistego cypla i pozwalał na skuteczną obronę. Wadą była jednak stosunkowo ciasna przestrzeń, która miała wpływ na ogólny układ zamku. Był on aż czteroczęściowy i powstał prawdopodobnie w dwóch etapach konstrukcyjnych.
   Po stronie wschodniej znajdowało się podzamcze lub zewnętrzne, wysunięte w przedpole obwarowania, najpewniej w całości wzniesione z drewna. Od rdzenia zamku zabudowa ta oddzielona była skalną szczeliną poszerzoną do roli poprzecznego przekopu. Tuż za nią stała czworoboczna wieża, prawdopodobnie pełniąca także funkcje mieszkalne. Kilka metrów za nią na wyższym skalnym bloku stał zamek górny składający się z dwóch podpiwniczonych skrzydeł budynków mieszkalnych, usytuowanych na kształt litery L.  Piwnice skrzydła północnego wykorzystywały skalne bloki do których przystawiono mur obwodowy, natomiast skrzydło zachodnie na północy zakończone było obłym murem o formie przypominającej basztę lub wieżę. Na dziedzińcu umieszczono czworoboczny zbiornik na wodę deszczową. Z południowo – wschodniego naroża środkowej części zamku występowała budowla o kształcie trapezu (czasem rekonstruowana jako wieża), na południu natomiast znajdował się zewnętrzny mur parchamu, którym prawdopodobnie prowadził wjazd na górny dziedziniec. Po stronie zachodniej znajdowała się tylna, słabo czytelna dziś część zamku.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych zachowały się fragmenty murów budynków mieszkalnych i czworobocznej wieży wraz z częściowo wykutymi w skale pomieszczeniami oraz dobrze zachowany zbiornik na wodę deszczową. Droga do zamku wiedzie ze wsi Zbirohy skąd podążać należy zielonym szlakiem turystycznym, wspinając się na odległość około kilometra. Ruiny otoczone są drzewami i swobodnie dostępne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.