Zásmuky – zamek

Historia

   Zamek w Zásmukach zbudowany został przez Ctibora z Zásmuk około połowy XIV wieku. Należał on do miejscowego szlacheckiego rodu Zásmuckich z Zásmuk, którzy po wojnach husyckich podzielili się na kilka gałęzi: Zásmuckich, Hroubovškich, Lhotškich i Přebozškich z Zásmuk. W drugiej połowie XV wieku majątek Zásmuckich (wówczas w posiadaniu Kuneša z Zásmuk) w nieznanych okolicznościach przeszedł na Jindřicha z Vojslavic, który w 1508 roku sprzedał Zásmuky wraz z dwoma wsiami Oldřichowi Popelovi z Veski i Malotic. Po nim kilku właścicieli zmieniało się dość szybko, aż w 1533 roku zamek przejął Adam z Říčan. Za jego czasów średniowieczną budowlę przebudowano na renesansową rezydencję oraz powiększono o usytuowaną przy zachodniej fosie stajnię. W okresie tym także same Zásmuky, obdarzone szeregiem przywilejów, rozwinęły się ze wsi do formy małego miasteczka. Adam z Říčan zmarł w 1552 roku, a jego majątek odziedziczyli trzej synowie, przy czym zamek przejął Zdislav. Prowadził on rozrzutny tryb życia, z czasem popadł w olbrzymie długi i w 1583 roku musiał sprzedać Zásmuky Janowi Vchynskiemu z Vchynic. W okresie wojny trzydziestoletniej zamek był dwukrotnie pustoszony przez wojska cesarskie oraz w 1634 roku przez oddziały saskie. Zrujnowaną budowlę trzy lata później kupił Jan Rudolf ze Šternberka, którego potomkowie dzierżyli ją przez kolejne czterysta lat. Przebudowali oni swą rezydencję w drugiej połowie XVII wieku w stylistyce wczesnobarokowej oraz na początku XIX stulecia, gdy wprowadzono elementy neogotyckie. W 1948 roku budowla została znacjonalizowana.

Architektura

   Zamek wzniesiono na planie lekko wydłużonego czworoboku z dwoma budynkami mieszkalnymi przystawionymi do dłuższych boków murów (wschodniego i zachodniego), umieszczonymi naprzeciwko siebie. Trzeci budynek znajdował się od strony wjazdowej, północnej. Był on krótszy i z racji flankowania położonej zaraz obok niego bramy, mógł mieć formę zbliżoną do masywnej wieży. Od najbardziej zagrożonej strony wjazdowej – północnej oraz od zachodu zamek chronił zewnętrzny mur parchamu, a całość założenia otaczała fosa, przez którą zapewne przerzucono drewniany zwodzony most.

Stan obecny

   Zamek w wyniku częstych i gruntownych prac budowlanych zatracił średniowieczne  cechy stylistyczne. Obecnie składa się z trzech masywnych skrzydeł, które wraz z krótkim nowożytnym skrzydłem południowym zamykają wewnętrzny dziedziniec. Po stronie zachodniej widoczne są zabudowania renesansowych stajni. Pozostałości XIV-wiecznego zamku z zachowanymi gotyckimi portalami i sklepieniami przetrwały w piwnicach pod zachodnim, północnym i wschodnim skrzydłem obecnego budynku. Skrzydło północne włączyło do swojej masy zarówno średniowieczny budynek mieszkalny, jak i przylegający do niego parcham. Na pierwszym piętrze zachodniego skrzydła zachowało się kilka malowanych belkowych renesansowych sufitów z połowy XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Vychodni Cechy t.VI, Praha 1989.
Strona internetowa cestyapamatky.cz, Zásmuky, Muzea a galerie, Zámky, Zámky dochované.

Strona internetowa zasmuky.cz, Zámek Zásmuky.