Historia
Budowę zamku badania archeologiczne umieściły pod koniec XIII wieku lub na początku XIV stulecia. Jako iż przez wszystkie lata XIV wieku po 1319 roku przekazy źródłowe nie wspominały o Zakšínie, to przypuszczalnie doszło do jego zaniku. Około 1402 roku został ponownie zasiedlony i wspomniany jako własność Václava Berki z Dubé, który pisał się z niego aż do 1420 roku. Z przydomku „z Zakšína” korzystał także do 1457 roku syn Václava, Aleš Berka z Dubé, lecz pod koniec XV wieku, gdy Berkowie odzyskali zamek Starý Berštejn, majątek Zakšín przyłączono do nowych, ważniejszych dóbr, przez co zamek przestał pełnić funkcję mieszkalną, został porzucony, popadł w ruinę i ponownie zanikł. Od 1460 roku w przekazach pisemnych występowała już tylko wieś Zakšín.
Architektura
Układ zamku był trzyczęściowy, na skutek wykorzystania do jego budowy skalnych bloków, usytuowanych na cyplu grzbietu o przybliżonej osi wschód – zachód. Po stronie zachodniej grzbiet ograniczony był zboczami opadającymi do doliny strumienia Liběchovka, strome i wysokie stoki ograniczały go też od północy i południa, gdzie znajdowały się jary i wąskie doliny, poprzeczne w stosunku do Liběchovki. Na wschodzie grzbiet łączył się z rozległym skalistym płaskowyżem. Piaskowcowe bloki na terenie cypla opadały kilkoma tarasami, rozpadając się na parę oddzielnych skupisk, ułożonych jeden po drugim w łagodny łuk. Łuk ten zaczynał się od wschodu, w miejscu połączenia z resztą grzbietu, a kończył na zachodzie, gdzie kraniec łuku przechodził w ostatnie skupisko północno – zachodnie.
Część przednia (południowo – wschodnia) zamku być może nie została nigdy ukończona i najpewniej należała do młodszej, XV-wiecznej fazy. Jako jedyna pozbawiona była zabudowy, prawdopodobnie służąc wyłącznie do obrony. Od drugiej, środkowej części oddzielona została wykutym w skale rowem o szerokości 1-2 metrów. Tam na górnej części skalnego bloku usytuowano jakąś drewnianą budowlę, prawdopodobnie wieżę, a na północ od niej w kamieniu wyciosano kolisty zbiornik na wodę deszczową. Obok zbiornika, przez pełniącą rolę fosy szczelinę między skałami, przerzucono drewniany most prowadzący do tylnej części zamku.
Tylka część zamku osiągalna była za mostem wykutymi w kamieniu schodami, które prowadziły na górne spłaszczenie skalnego bloku, gdzie usytuowana była budowla na planie trapezu o dłuższej osi wschód – zachód. Jej dolna kondygnacja z okienkiem od południa została wyciosana w skale, stanowiąc podstawę dla górnych, drewnianych pięter. Prowadziły do niej od wschodu wykute w kamieniu schody, tworzące rodzaj prostokątnie wygiętej szyi, zakończonej drzwiami osadzonymi w drewnianym ościeżu. Ponadto obok głównego budynku znajdowała się jakaś mniejsza zabudowa, wyposażona w niewielką piwniczkę.
Stan obecny
Jako że zamek został wzniesiony w większości z elementów nietrwałych, do dnia dzisiejszego przetrwały tylko te partie, które zostały wykute w skale. Z racji posadowienia na wysokich, efektownych piaskowcowych blokach oraz niewykorzystywania terenu zamku w okresie nowożytnym, należy on do jednych z ciekawszych i najlepiej zachowanych tak zwanych skalnych zamków. Jedyne zniszczenia kamiennych elementów spowodowane są warunkami atmosferycznymi, zwłaszcza opadami deszczu. Zamek znajduje się na południe od wsi Zakšín, skąd prowadzi czerwony szlak turystyczny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Gabriel F., Panáček J., Hrady okresu Česká Lípa, Praha 2000.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Čechy, t. III, red. Z.Fiala, Praha 1984.