Vyšehořovice – kościół św Marcina

Historia

   Kościół św. Marcina w Vyšehořovicach został zbudowany w drugiej połowie XIII wieku z fundacji kapituły wyszehradzkiej. W 1329 roku został ponownie konsekrowany, zapewne z powodu przeprowadzenia bliżej nieznanych prac budowlanych. W drugiej połowie XIV wieku został przebudowany w stylistyce gotyckiej i powiększony o zachodnią wieżę. W 1677 roku został zniszczony na skutek pożaru i dopiero w 1769 roku przystąpiono do usuwania części spalonego budynku oraz budowy w pobliżu nowego barokowego kościoła.

Architektura

   Kościół został zbudowany z bloków piaskowca jako nieduża budowla składająca się z prostokątnej w planie nawy oraz węższego, kwadratowego prezbiterium po stronie wschodniej. Dach zapewne był dwuspadowy, na co wskazuje wschodni szczyt prezbiterium. Jego południową i północną elewację ozdobiono fryzem arkadowym, w południowej ścianie umieszczonym ponad przebitym w XIV wieku ostrołukowym oknem. We wschodniej ścianie dopływ światła zapewniało pierwotne wczesnogotyckie wąskie okno, którego rozglifione ościeża od zewnątrz ozdobiono wyrzeźbionymi gałęziami i liśćmi winnej latorośli. Na wysokości szczytu przebito trzy nieduże otwory ułożone na kształt krzyża.
   Wnętrze prezbiterium zwieńczono sklepieniem krzyżowym bez żeber, a oddzielono od nawy ostrołukową arkadą łuku tęczowego. W północnej ścianie umieszczono niszę wczesnogotyckiego sanktuarium o łagodnym ostrołuku oraz obok po prawej stronie niszę z drugiej połowy XIV wieku z trójkątnym zwieńczeniem. Kolejna prosta wnęka zachowała się w ścinie wschodniej.
   W drugiej połowie XIV wieku do południowo – zachodniej części nawy dostawiono czworoboczną wieżę. Na jej drugim piętrze znajduje się siodłowy portal z początku XV wieku, który pierwotnie prowadził z wieży na poddasze kościoła.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowała się XIV-wieczna wieża, obecnie stojąca przed północną ścianą barokowego kościoła. Niestety jej zewnętrzne elewacje zostały całkowicie przekształcone w XVIII stuleciu. Z pierwotnej budowli przetrwało także prezbiterium wraz z krótkimi fragmentami ścian nawy. W jego wnętrzu widoczne są dwie gotyckie nisze.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa cestyapamatky.cz, Vyšehořovice, Kostely, synagogy a modlitebny, Kostely románské.
Strona internetowa hrady.cz, Vyšehořovice, kostel sv. Martina.