Vranov – zamek

Historia

   Zamek Vravov zwany też Skála lub Skály najprawdopodobniej został założony w pierwszej połowie XV wieku, na początku okresu wojen husyckich. Nieco wcześniej, gdyż w 1382 roku, pojawiła się w źródłach pisanych pobliska wieś Vranov, należąca do klasztoru w Turnovie. Pierwszym znanym właścicielem zamku był w 1425 roku Heník z Valdštejna i w rękach tego rodu zamek znajdował się przez całe XV stulecie. W 1538 roku Vranov od Valdštejnów kupił Jan z Vartemberka, który nie był już zainteresowany w zamieszkiwaniu w trudno dostępnym i niewygodnym zamku. Został on opuszczony i z czasem popadł w ruinę. Dopiero na początku XIX wieku wraz z pojawieniem się mody na “romantyczne” ruiny František Zachariáš Römisch kupił Vranov i wzniósł na nim Panteon celebrujący różne historyczne postacie. Niestety prace nad jego utworzeniem przyniosły znaczne straty dla oryginalnej budowli.

Architektura

   Zamek usytuowano na olbrzymim skalnym grzbiecie, dzięki któremu osiągnął on niebagatelną długość aż około 400 metrów. Szerokość zamku nie była już zbyt duża, wynosiła około 40 metrów, lecz strome skarpy zapewniały mu znaczą ochronę, a od wschodu dodatkowym zabezpieczeniem było koryto rzeki Izery. Z tego powodu nie było konieczności budowy muru obronnego ze wszystkich stron. Droga do zamku prowadziła wzdłuż północnego zbocza grani, osiągając we wschodniej części schody pomiędzy dwoma większymi skupiskami skał. Przy bramie na terenie podzamcza umieszczona była studnia, prawdopodobnie utworzona w dolnej części z powodu zbyt grubych i twardych skał na szczycie wzniesienia. Jej obronę zapewniała cylindryczna lub podkowiasta wieża.
   Górne części zamku rozciągały się po obu stronach podzamcza, przy czym bardziej znaczące zabudowania zapewne znajdowały się po stronie zachodniej. Dużą część szczytu skalnego grzbietu poprzecinano tam wykutymi w kamieniu pomieszczeniami, służącymi jako dolne kondygnacje drewnianych budowli, choć na zamku funkcjonowały także zabudowania murowane. Różnice wysokości pokonywane były za pomocą drabin i drewnianych kładek oraz pomostów. Część z nich prowadziła do najwyższego punktu na skalistym grzbiecie, gdzie umiejscowiona była duża, czworoboczna wieża mieszkalna. Druga, wschodnia część zamku, która górowała nad rzeką Izerą, raczej miała funkcję strażniczo – obronną. Składała się z kilku drewnianych wież i fortyfikacji, które były połączone ze sobą oraz z podzamczem.

Stan obecny

   Z pierwotnego zamku zachowały się głównie te elementy które zostały wykute w skalnym podłożu oraz niewielkie pozostałości murów po stronie zachodniej, trzeba jednak odróżniać je od XIX-wiecznych, neogotyckich dodatków. Na zamek warto się jednak wybrać choćby z powodu pięknych widoków i skalnych pomieszczeń.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Dodatky 2, Praha 2005.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.