Volyně – zamek

Historia

   Najstarsza wzmianka pisemna o Volyně pochodzi z 1271 roku, kiedy to królowa Kunegunda przekazała szpitalowi krzyżowników w Pradze dochody z miejscowych dóbr. Kolejna wzmianka z 1299 roku informowała o zarządzaniu miejscowymi dobrami przez prepozyta Oldřicha z praskiej kapituły św. Wita. Być może w tym okresie starsze drewniane obwarowania zaczęto zastępować murowanymi z inicjatywy miejscowego burgrabiego.
   W 1420 roku Volyně zdobyli husyci, którzy nowym właścicielem zamku i miejscowych dóbr uczynili Přibíka z Klenové. W połowie XV wieku na zamku z jego ramienia siedział burgrabia, niejaki Mikuláš z Hořovic.  W 1463 roku wbrew woli Přibíka, ale za zgodą króla Jerzego z Podiebradów Volyně otrzymał Jošt z Rožmberka, praski prepozyt i przeor strakonickich joannitów. Do zarządzania majątkiem Volyně ustanowił on własnego burgrabiego, Buška młodszego z Buzic. Kolejnymi burgrabiami byli w 1472 roku Jan z Kraselova, Aleš z Vidhostic w 1492 roku oraz Alexandr z Buzic w 1507 roku.
   W XVI wieku praska kapituła zaczęła domagać się przywrócenia jej pierwotnej własności, wciąż posiadanej przez joannitów ze Strakonic, jednak Władysław Jagiellończyk obiecał wielkiemu przeorowi Janowi z Rožmberka, że nie odda nikomu innemu zastawu. Dopiero w 1621 roku kapituła praska wykupiła od strakonickiej komandorii Volyně, lecz o zamku nic już wówczas nie wspominano, prawdopodobnie służył on już wówczas za spichlerz. Część jego murów została zburzona w 1912 roku w trakcie poszerzania ulicy.

Architektura

   Główną budowlą zamku był duży, masywny budynek na planie wydłużonego czworoboku z kondygnacją parterową (częściowo zagłębioną w ziemi), dwoma piętrami oraz być może drewnianym lub szachulcowym poddaszem. Jego zachodnia część prawdopodobnie ma wcześniejsze pochodzenie, jeszcze z pierwszej połowy XIV wieku, podczas gdy część wschodnia mogła zostać dobudowana przed okresem wojen husyckich (co więcej w dolnej kondygnacji wschodniej części budynku odkryto mniejsze relikty budowli z XIII stulecia, nie wykluczone, iż o charakterze sakralnym). Ostatecznie budynek uzyskał 26 metrów długości i 9 metrów szerokości. Przy jego budowie wykorzystano kamień łamany, większe obrobione bloki użyte zostały jedynie do wzmocnienia naroży i w ościeżach okien.
   Wejście do budynku prowadziło od strony północnego dziedzińca do sali w zachodniej części domu, oświetlonej tylko kilkoma wąskimi oknami. Wewnątrz budynku przyziemie przedzielono poprzeczną ścianą na dwa pomieszczenia, przy czym z nieco mniejszej izby wschodniej wydzielono drewniane schody zapewniające komunikację pionową. Także wschodnia izba oświetlana była wąskimi, ostrołukowymi i szczelinowymi oknami. Przy wejściu do klatki schodowej znajduje się komin, który sugeruje, że pod schodami znajdował się piec, którym ogrzewano przynajmniej jedną z izb. Pierwsze piętro miało podobny podział, lecz schody się tu kończyły i dwie górne izby zostały prawdopodobnie połączone w jedną dużą salę. Piętra były oświetlone wąskimi prostokątnymi oknami, jedynie na drugim piętrze w ścianie wschodniej i północnej osadzono okna z bocznymi, kamiennymi siedziskami w niszach. Prawdopodobnie znajdował się tam główna część mieszkalna budynku.
  
Budynek otoczony był obwodem obwarowań (początkowo drewnianych) wydzielających po stronie północnej dziedziniec, broniony sześcioboczną wieżą w północno-zachodnim narożniku, powstałą zapewne na przełomie XV i XVI wieku. Wraz z zachodnią częścią głównego domu funkcjonował także dwuskrzydłowy budynek o cienkich ścianach po jego północnej i północno – zachodniej stronie. Jego mury mogły być podstawą pod wyższą drewnianą lub szachulcową konstrukcję. Całe założenie usytuowane było na północ od rynku miasteczka i otoczone przekopem.

Stan obecny

   Główny dom zamkowy dzięki wykorzystywaniu go przez cały nowożytny okres jako spichlerz, zachował się w całkiem dobrym stanie do dnia dzisiejszego. Widoczny jest również fragment muru północnego z narożną wieżą z końca XV wieku. Obecnie zamek wykorzystywany jest przez miejscowe muzeum Volyně.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Anderle J., Brych V., Chotěbor P., Durdík T., Fišera Z., Procházka Z., Rykl M., Slavík J., Svoboda L., Úlovec J., Encyklopedie českých tvrzí, t. 3, Praha 2005.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Cechy t. V, Praha 1986.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.