Vlčtejn – zamek

Historia

   Najstarsza wzmianka jaka mogłaby być łączona z zamkiem pojawiła się w 1284 roku w przydomku niejakiego Holenusa de Wildenstayn, nie ma jednak pewności czy odnosi się ona do zamku Vlčtejn i czy był on już wówczas zbudowany. Bardziej prawdopodobne jest, iż powstał on dopiero w połowie XIV wieku, kiedy to okoliczne ziemie zajmowali panowie z Rožmberka. Członkowie tego rodu posiadali Vlčtejn także w okresie wojen husyckich. W 1421 roku oddziałom bożych bojowników wydał zamek bez walki ówczesny burgrabia Cikán, którego zastąpili husyccy hejtmani: Bohuslav ze Švamberka, następnie Přibík i Olfart z Javora a na koniec Svojše z Zahrádky, podkomorzy litewskiego księcia i kandydata do tronu czeskiego Zygmunta Korybutowicza. Svojše z Zahrádky był fanatycznym zwolennikiem Kielicha, więc kiedy Zygmunt próbował pogodzić husytów z papieżem, w 1427 roku pojmał go w Pradze, uwięził i ostatecznie rok później wydalił z Czech. Po 1430 roku Svojše wszedł w konflikt z rycerzem rabusiem z nieodległego zamku Lopata, Habartem z Hrádku, który łupił okoliczne ziemie. Stał się on na tyle kłopotliwy, iż w 1432 roku Svojše z Zahrádky wraz z paroma innymi husyckimi hejtmanami wyprawił się na zamek Lopata i rozpoczął czteromiesięczne oblężenie. Ostatecznie Habart podpalił w nocy zamek i uciekł, lecz większość garnizonu została złapana, a zamek Lopata zniszczony.
   W 1446 roku Vlčtejn w bliżej nieznanych okolicznościach przejął Bedřich z Donína. Pięć lat później na zamku zawarty został rozejm pomiędzy Jerzym z Podiebradów a Rožmberkami, który oznaczał znaczne uspokojenie sytuacji w trapionych wewnętrznymi konfliktami Czechach. Od początku XVI wieku, po sprzedaży zamku przez wnuka Bedřicha z Donína, właściciele Vlčtejnu zmieniali się dość często, przy czym zamek zaczął stopniowo tracić na znaczeniu. Choć jeszcze na początku XVII wieku służył celom mieszkalnym, to prawdopodobnie podczas wojny trzydziestoletniej mały i niewygodny zamek został już porzucony. Przed całkowitym zniszczeniem ruiny Vlčtejnu uchroniła renowacja hrabiego Josefa Marii Krakovského z Kolovrat, przeprowadzona w 1822 roku, choć wkrótce po niej zamek został znów opuszczony.

Architektura

   Zamek usytuowano na skalistym wzniesieniu o wysokości 521 metrów n.p.m. By zwiększyć obronność otoczono go ziemnym wałem i suchą fosą, które (poza stroną wschodnią) zdwojono. W najwyższym punkcie skały zbudowano główną i jedyną większą budowlę zamku w postaci piętrowego domu o wieżowym charakterze na planie zbliżonym do prostokąta z trójbocznie zakończoną częścią północną. Jego długość na linii północ – południe wynosiła 20,5 metra, a szerokość 9 metrów. Wewnątrz został przedzielony poprzeczną ścianą na parterze i pierwszym piętrze na dwa pomieszczenia. Większa, nieregularna izba północna była dostępna bezpośrednio z zewnątrz, druga, w przybliżeniu kwadratowa, nie miała osobnego wejścia. Pierwotne okna umieszczono w głębokich niszach, a po wschodniej stronie w dużej sali funkcjonował wykusz latrynowy. Wnętrza izb przykrywały płaskie, drewniane stropy.
   Budynek od północy i zachodu otaczał mur wydzielający wąski parcham, powiększony na zachodzie do małego przygródka, na teren którego wejście odbywało się za pomocą kwadratowej wieży bramnej. Jej przejazd miał płaski strop i szerokość jedynie 1,75 metra, co zapewne uniemożliwiało przejazd wozów. Do wieży bramnej prowadziła drewniana rampa lub most, na który wjazd odbywał się z nieco większego dziedzińca podzamcza po stronie północnej. Był on otoczony kamiennym murem obronnym, lecz wewnętrzna, gospodarcza zabudowa była drewniana. Kolisty dół w północno – zachodnim narożniku podzamcza zapewne świadczy o funkcjonowaniu tam studni.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachował się do wysokości pierwszego piętra główny budynek mieszkalny zamku, choć jego okna zostały przekształcone w wyniku XIX-wiecznej renowacji. Ponadto zwiedzający mogą zobaczyć pozostałości muru parchamu wraz z dawną wieżą bramną oraz fragmenty obwarowań północnego podzamcza. Obecnie Vlčtejn znajduje się w posiadaniu prywatnego właściciela, dlatego obejrzenie wnętrza budynku mieszkalnego może być utrudnione.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.