Vinec – kościół św Mikołaja

Historia

   Kościół św. Mikołaja wzniesiony został około 1240 roku, przy udziale strzechy budowlanej odpowiadającej także za powstanie kościoła św Mikołaja w Chebie. Vinecka świątynia pierwotnie była częścią rycerskiego sioła usytuowanego w jego bliskiej odległości. Nie wiadomo kto był ich fundatorem, gdyż wzmianki w źródłach pisemnych są dużo młodsze i pochodzą dopiero z drugiej połowy XIV wieku. Pierwsza pochodziła z 1352 roku, a następna z 1354, kiedy to po śmierci proboszcza Martina, farę objął za zgodą ówczesnego właściciela miejscowych dóbr, Zdislava ze Zvířetic, niejaki Hank.
   Remonty kościoła przeprowadzano w 1546, 1697 i 1722 roku, natomiast rycerski dwór zaniknął już w XIV wieku. Ostatnia poważniejsza renowacja świątyni miała miejsce w 1886 roku. W jej trakcie usunięto większość nowożytnych naleciałości i wstawiono neogotyckie wyposażenie ruchome.

Architektura

   Niewielki romański kościół (14 x 9 metrów) składa się z czworobocznej i smukłej nawy na planie kwadratu oraz pięciobocznego, węższego prezbiterium po stronie wschodniej. Elewacje zewnętrzne zarówno nawy jak i chóru pokryto lizenami (na prezbiterium z nałożonymi półkolumienkami), pierwotnie sięgającymi dachu i przechodzącymi na elewacjach prezbiterium we fryz. W ścianie chóru zachowały się trzy półokrągłe okna w ozdobnych, profilowanych ościeżach. Podobny wygląd otrzymały nieco dłuższe okna po północnej i południowej stronie nawy. W ścianie północnej umieszczono także okulusa oraz małe okno po stronie północnej, które oświetlało umieszczone w grubości muru schody, prowadzące do empory wewnątrz kościoła.
   Empora wypełniała prawie dwie trzecie powierzchni nawy. Została wsparta na masywnym filarze i dwóch arkadach oraz podsklepiona dwoma przęsłami krzyżowymi. Portal wejściowy umieszczono nietypowo od północy, pod emporą, natomiast wejście na nią prowadziło z nawy wspomnianymi schodkami w grubości muru południowego. Piętro  empory także przesklepiono dwoma polami krzyżowymi. Oddzielone jest ono od zwieńczonej drewnianym stropem nawy grubym murem, przeprutym tylko niewielką arkadą.

Stan obecny

   Kościół św. Mikołaja ze względu na doskonały stan zachowania, brak znaczących nowożytnych przekształceń oraz wysoki poziom artystyczny, należy do najcenniejszych czeskich zabytków romańskich. Od oryginalnego wyglądu odbiega głównie nietypowy dach kościoła.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Anderle J., Brych V., Chotěbor P., Durdík T., Fišera Z., Procházka Z., Rykl M., Slavík J., Svoboda L., Úlovec J., Encyklopedie českých tvrzí, t. 3, Praha 2005.

Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Vinec, kostel sv. Mikuláše.