Historia
Zamek powstał na rozległych terenach lasu Střelná, o który spór wiodły klasztor Hradiště i biskupstwo ołomunieckie. W 1301 roku pobliski Budišov dzierżył na prawach lenna od kapituły ołomunieckiej kanonik Dětřich z Fulštejna. W 1316 roku pisał się on „z Vildštejna” wraz z kanonikiem Jindřichem, nie ma jednak pewności czy był fundatorem zamku i jego pierwszym właścicielem. Być może Vildštejn przestał istnieć wraz z kilkoma okolicznymi wioskami pod koniec XIV wieku, podczas wyniszczających wojen między margrabią Jodokiem i Prokopem. Zachowała się informacja z 1399 roku o spaleniu pobliskiego Budišova przez zwolenników margrabiego Prokopa, wrogów biskupa ołomunieckiego Jana XI, choć jeszcze w 1400 roku z Popoluč i Vildštejna pisał się niejaki Boreš.
Architektura
Zamek zbudowano na skalistym cyplu, na wschodnim krańcu mocno wydłużonego grzbietu wzgórza. Usytuowany był ponad zakolem niedużej rzeczki Lomnicy, okrążającej podstawę wzniesienia od południa i wschodu, a następnie wpadającej po północnej stronie zamku do rzeki Lobnik. Od strony doliny Lomnicy zbocza były najwyższe i najbardziej strome, łagodniej natomiast opadały na północy, gdzie odległość do rzeki Lobnik była dużo większa. Na zachodzie teren nawet lekko wznosił się w kierunku kulminacji wzgórza, dlatego tam też musiały być utworzone najsolidniejsze obwarowania ziemne, w poprzek przecinające grzbiet szerokim na 22 metry i głębokim na 5 metrów rowem oraz ziemnym wałem.
Przednia (zachodnia) część zamku miała kształt czworoboku o wymiarach 38 x 18 metrów, zabezpieczonego kamiennym murem obronnym oraz być może czworoboczną wieżą w części południowej (mógł to być również niższy budynek). Niejasny jest również relikt muru w narożniku po stronie południowo – wschodniej. Być może znajdowały się tam obwarowania zabezpieczające przejście na koronę ziemnego wału, który zapewne był zwieńczony jakąś formą drewnianych fortyfikacji (palisada, częstokół) z chodnikiem dla obrońców. Niewielkie zachodnie podzamcze oddzielone było od głównej części zamku szerokim na 22 metry przekopem, który częściowo wyciosano w skale. Jego głębokość wahała się od co najmniej 3,5 metra do 9 metrów, możliwe więc, iż nie został nigdy ukończony według pierwotnych zamierzeń.
Nie odkryto śladów wjazdu z podzamcza bezpośrednio przez most ponad przekopem na zamek górny, możliwe więc, iż droga dojazdowa na podzamczu zakręcała na północny wał lub prowadziła bezpośrednio z zachodu na wał otaczający zamek górny. W takim wypadku przednia część zamku nie miałaby charakteru typowego gospodarczego podzamcza, a raczej wysuniętych w przedpole obwarowań. Koroną północnego wału droga osiągałaby bok zamku, zakręcała i przez nieduże przedbramię lub budynek bramny osiągała główny dziedziniec. Co charakterystyczne, teren podzamcza przewyższał rdzeń zamku aż o 5,5 metra.
Zamek górny miał około 70 metrów długości i 25 metrów szerokości. Chroniony był murem obwodowym, który po stronie północno – wschodniej osiągał aż 3,5 metra grubości. Było to rozwiązanie zaskakujące, jako że wschodnia partia obwarowań była tylną część zamku, teoretycznie najlepiej chronioną przez warunki terenowe i najdalej umiejscowioną od drogi dojazdowej. Jednak na dalszym przedpolu usytuowane było kolejne wzgórze przewyższające teren zamku, stąd zapewne pojawiła się chęć budowniczych do wzniesienia wschodniego muru tarczowego, zabezpieczającego przed ewentualnym ostrzałem. Po przeciwnej stronie dziedzińca, od strony podzamcza, przypuszczalnie znajdowała się cylindryczna wieża o średnicy 9 metrów i grubości murów wynoszącej 2 metry. Ewentualnie był to masywny, zaokrąglony narożnik głównego budynku mieszkalnego.
Stan obecny
Zamek nie zachował się do czasów współczesnych. Oprócz niewielkich kamiennych reliktów widoczne są jedynie obwarowania ziemne w postaci wałów i rowów dawnej fosy. Teren zamku jest dziś gęsto zarośnięty lasem i roślinnością oraz ogólodostępny. Dostać się można do niego czerwonym szlakiem turystycznym z miasteczka Budišov nad Budišovkou.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Morava, t. II, red. Z.Fiala, Praha 1983.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí. Dodatky, Praha 2007.