Velhartice – kościół Narodzenia Panny Marii

Historia

   Pierwotny, jeszcze późnoromański kościół Narodzenia Panny Marii wzniesiono w Velharticach około 1240 roku. Między 1300 a 1325 rokiem został on przebudowany i powiększony w stylistyce gotyckiej. Niedługo później, w 1349 roku, źródła pisane po raz pierwszy wspomniały o nim. Kolejna rozbudowa kościoła, w wyniku której uformowano jego ostateczny kształt, miała miejsce na początku XVI wieku. Mniejsze modernizacje i renowacje prowadzono w XVII i XIX stuleciu (hełmy wież, ościeża okien, więźba dachowa, kruchta, wystrój wnętrza).  Współcześnie naprawy prowadzono w 1959, 1963–1984 i w latach 1992-1994.

Architektura

   Kościół z XIII wieku składał się z niedużej nawy na planie prostokąta oraz przystawionej do niej na osi zachodniej fasady czworobocznej wieży. Wygląd najstarszego prezbiterium nie jest znany.
   W pierwszej połowie XIV wieku zburzono północną i wschodnią ścianę nawy, która została przedłużona i zamknięta od wschodu nowym, gotyckim, wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Wzmocniono także ścianę zachodnią, być może nadwątloną na skutek pożaru, którego ślady odnaleziono w wieży. Podwyższone mury korpusu otrzymały przy krótszych bokach szczyty, natomiast po północnej stronie prezbiterium usytuowano drugą, masywniejszą, czworoboczną wieżę z aneksem z klatką schodową od wschodu. Początkowo wieża ta posiadała jedynie parter i pierwsze piętro, ponad którym być może wznosiła się drewniana dzwonnica. Wyższe murowane kondygnacje (drugie i trzecie piętro) dobudowano na początku XVI wieku.
  
We wnętrzu prezbiterium założono w XIV wieku sklepienie krzyżowo – żebrowe, podczas gdy korpus pierwotnie zwieńczony był prostym, drewnianym stropem, a po przebudowie i podwyższeniu szczytów otwartą do wnętrza więźbą dachową. Pod koniec średniowiecza korpus podzielono dwoma filarami na dwie nawy i około 1500 roku zwieńczono sklepieniami krzyżowo – żebrowymi. Wysklepkowe sieciowe sklepienie otrzymała również wówczas zakrystia w przyziemiu północnej wieży.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Velhartice, kostel Narození Panny Marie.