Újezdec – kościół św Urszuli

Historia

   Kościół św. Urszuli w Újezdec  (Újezdec u Bělčic) powstał około 1240-1250. Był on jedną z najstarszych świątyń w rejonie, należącą do parafii poświadczonej po raz pierwszy w 1360 roku. Wówczas zarządzał nią niejaki Jan, usunięty ze stanowiska dwa lata później przez korektora nadzorującego prowadzenie się kleru. Na jego miejsce patroni kościoła: Kolman, Buzek, Hugo i Přibyslav z Křikavy powołali nowego księdza, Ondřeja z Plánicy, który został potwierdzony przez odpowiednie władze w 1363 roku. Parafia nie była ani zbyt rozległa (składała się ze wsi Březí, Borek i Újezdec), ani bogata, gdyż do 1405 roku wypłacono z niej tylko 6 groszy dziesięcin. Pomimo tego w okresie gotyku zostały przy kościele przeprowadzone pomniejsze modernizacje. Ostatnia wzmianka o katolickim księdzu w Újezdcu przed wojnami husyckimi datuje się na rok 1419, kiedy to za zgodą Jana Mládka z Miličína został mianowany niejaki Piotr. Po wojnach husyckich bezpośrednia administracja i prowadzenie liturgii w kościele przestało istnieć i było zapewniane przez kapłana z jednej z sąsiednich parafii.
   W okresie nowożytnym kościół szczęśliwie nie był poddawany większym modyfikacjom. Jedynie w XVII wieku otrzymał barokowy hełm, a w 1768 roku dostawiono do niego od północy kruchtę. W drugiej połowie XIX wieku zbudowano nową więźbę dachową. W 1900 roku kościół otrzymał nowy dach dachówkowy zamiast pierwotnego gontu, a podczas renowacji wieży usunięto jej barokowy hełm. Kolejne renowacje miały miejsce w latach 1933–1934, 1972 i ostatnia w 2003 roku.

Architektura

   Romański kościół składał się prostokątnej w planie nawy, nieco węższego czworobocznego prezbiterium oraz kwadratowej wieży wyrastającej z narożnika po stronie północno – zachodniej. W drugiej połowie XIV wieku okna kościoła zostały powiększone  i zakończone od góry gotyckimi ostrołukami. Pierwotne biforia pozostawiono na dwóch górnych kondygnacjach wieży. Do wnętrza prowadził piękny, ostrołukowy, profilowany portal po stronie północnej. W środku prezbiterium zwieńczono sklepieniem krzyżowo – żebrowym, a nawę płaskim, drewnianym stropem. W jej zachodniej części funkcjonowała połączona z wieżą empora, oparta na masywnym centralnym filarze.

Stan obecny

   Kościół w Újezdcu nigdy nie został poddany gruntownej przebudowie, zachował więc swój średniowieczny charakter, co czyni go jednym z najcenniejszych budynków sakralnych w rejonie Blatna. Z pierwotnych elementów nie zachowało się jedynie sklepienie ponad prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Újezdec, kostel sv. Voršily.